Szymon Hołownia o finansowaniu ochrony zdrowia

Wybory na urząd prezydenta odbędą się 18 maja 2025 roku. Startujący w nich Szymon Hołownia, kandydat Polski 2050, odniósł się na antenie Pierwszego Programu Polskiego Radia do wyników ostatnich sondaży poparcia. Zapowiedział, że nie zrezygnuje z walki o fotel prezydenta. W trakcie rozmowy nawiązał także do trwającej dyskusji na temat obniżenia wysokości składki zdrowotnej dla przedsiębiorców.

Szymon Hołownia stwierdził, że projekt rozwiązań w tej sprawie jest blokowany przez Lewicę. Powiedział, że jeśli wysokość składki nie zostanie obniżona, to tysiące firm zostanie zamkniętych. Zauważył, że w takiej sytuacji pieniądze na ochronę zdrowia i tak zostaną utracone.

Marszałek Sejmu powiedział przy tym, że jeszcze kilka kadencji temu wydawano na ochronę zdrowia 70 mld zł, a w obecnym budżecie przeznaczono na ten cel 202 mld zł. Dodał, że ta kwota nadal jest niewystarczająca, a satysfakcja ludzi jest wciąż taka sama. „[…] To znaczy się, że chyba system nie działa” – zakończył. 

W jaki sposób obliczane są wydatki na ochronę zdrowia?

Informacje na temat wydatków na ochronę zdrowia udostępnia Główny Urząd Statystyczny. Do ich opracowania wykorzystuje wyniki Narodowego Rachunku Zdrowia (NRZ) oraz informacje o nakładach publicznych pochodzące z Ministerstwa Zdrowia. Dane te różnią się jednak między sobą. 

Zgodnie z ustawą nakłady publiczne odnoszą się jedynie do środków publicznych, nie ograniczają się do wydatków bieżących i nie obejmują wydatków samorządów (art. 131c ust. 3). Oznacza to, że do tej kategorii zaliczane są również wydatki kapitałowe, które obejmują np. wydatki inwestycyjne, na badania i rozwój, kształcenie. Natomiast NRZ obejmuje wyłącznie wydatki bieżące, zarówno publiczne, jak i prywatne (s. 1).

Czy przeznaczamy więcej na ochronę zdrowia?

Jak się okazuje, w latach 2014 i 2015, czyli w ostatnim roku VII kadencji i pierwszym roku VIII kadencji Sejmu, nakłady na ochronę zdrowia nie przekroczyły 80 mld zł. Wykonanie planu nakładów na ochronę zdrowia w 2014 roku wyniosło 72,9 mld zł, a rok później wzrosło do 77,2 mld zł (s. 8). Kwoty te stanowiły odpowiednio ok. 4,2 i 4,3 proc. PKB (s. 2).

Najnowsze dostępne dane na temat wykonania nakładów na ochronę zdrowia dotyczą 2023 roku. Przeznaczona wówczas na ten cel kwota wyniosła 184,8 mld zł, co odpowiadało wysokości 5,4 proc. PKB za tamten rok (s. 6). Z kolei w na ten sam cel w budżecie na 2025 rok przewidziano 221,7 mld zł (s. 12). Według szacunków Monitora Finansowania Ochrony Zdrowia te wydatki będą odpowiadać ok. 5,65 proc. PKB. Jest to jednak wartość mniejsza niż podawana przez rząd. 

Według Kancelarii Premiera na opiekę zdrowotną w 2025 roku przeznaczono 6,5 proc. PKB. Wynik ten jest następstwem wprowadzonych w 2017 roku zmian w przepisach. Zgodnie z nimi punktem odniesienia dla wydatków na ochronę zdrowia jest PKB sprzed dwóch lat (art. 131c ust. 2).

Nakłady na ochronę zdrowia. Czy są wystarczające?

Zgodnie z informacjami GUS nakłady na ochronę zdrowia według wykonania przygotowanych planów wzrosły pomiędzy 2014 a 2023 rokiem o 154 proc. (s. 8). Eksperci PwC przewidują jednak, że stale rosnące finansowanie będzie niewystarczające w stosunku do rosnących potrzeb zdrowotnych społeczeństwa (s. 2).

W opracowaniu „Ochrona zdrowia w Polsce – potencjał rozwoju i szanse dla inwestorów” eksperci firmy podkreślili, że starzenie się społeczeństwa spowoduje wzrost zapotrzebowania na usługi ochrony zdrowia (s. 4). Dodatkowo na potrzeby w tym zakresie wpływają niekorzystne zmiany stylu życia Polaków czy rosnąca świadomość społeczeństwa (s. 8).

Autorzy raportu wskazali także, że publiczne finansowanie ochrony zdrowia w ostatnich latach rosło głównie z powodu wysokiej inflacji medycznej (1, 2, 3) i wzrostu wycen świadczeń. Wzrost kosztów nie przełożył się na wzrost wartości oferty dla pacjentów, a liczba świadczeń pozostała na podobnym poziomie (s. 11).

Jak wypadamy na tle Europy?

Eksperci PwC podkreślili także, że mimo wzrostu nakładów na ochronę zdrowia średnie wydatki w tym zakresie na jednego mieszkańca Polski były w 2022 roku o ok. 60 proc. niższe niż w krajach Europy Zachodniej. Dodali, że w relacji do PKB tempo wzrostu wydatków na ochronę zdrowia w Polsce w latach 2017–2022 było znacząco niższe od pozostałych krajów Europy Środkowo-Wschodniej (s. 6).

Z kolei dane Eurostatu wskazują na to, że w proporcji do PKB Polska wydaje na zdrowie mniej niż wynosząca 7,3 proc. średnia unijna. Także zapowiedziany przez rząd Mateusza Morawieckiego wzrost wydatków na ten cel do poziomu 7 proc. PKB do 2027 roku jest celem niższym niż średnia w Europie Zachodniej wynosząca w 2022 roku 10,2 proc. (s. 6).​

Walka o utrzymanie sprawności systemu ochrony zdrowia

O stanie polskiej ochrony zdrowia świadczy także luka finansowa w systemie NFZ. W czerwcu 2024 roku eksperci w opracowaniu „Luka finansowa systemu ochrony zdrowia w Polsce” oszacowali, że NFZ będzie w tym roku potrzebował od 31 mld zł do 39,5 mld zł więcej, niż wynoszą wpływy ze składki zdrowotnej. Kwota ta ma pozwolić utrzymać sprawność systemu ochrony zdrowia na poziomie porównywalnym do obecnego (s. 14). 

Chociaż na 2025 rok zaplanowano wzrost wydatków na ten cel, to jest on niższy od przewidywanej inflacji. Według planu finansowego budżet NFZ wyniesie niecałe 198,6 mld zł, jednak składki nie są w stanie pokryć wszystkich kosztów. Pozostałe będzie musiał w dużym stopniu pokryć budżet państwa. Oznacza to, że plan finansowy NFZ jest niedoszacowany (s. 17). Więcej na ten temat można przeczytać w innym z naszych tekstów.

Kontroluj polityków!

Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.

Wpłacam