Jakie zmiany przewiduje projekt nowelizujący ordynację wyborczą?

Małgorzata Kidawa-Błońska była gościem programu Sygnały Dnia PR1 15 listopada 2017 r. Wicemarszałek Sejmu VIII kadencji komentowała okres 2 lat rządów Beaty Szydło, wypowiadała się na temat reformy sądownictwa i zmian w ordynacji wyborczej.

W dniu 10 listopada 2017 r. do Sejmu wpłynął poselski projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (druk nr 2001). Zmiany miałyby obejmować ustawy: o samorządzie gminnym, o samorządzie powiatowym, o samorządzie województwa oraz Kodeks wyborczy.

Najważniejsze pomysły, jeśli chodzi o ustawy samorządowe, to m.in.:

  1. ustawowe uregulowanie instytucji budżetu obywatelskiego,
  2. wprowadzenie obowiązku transmisji, nagrywania i upubliczniania nagrań sesji rad i sejmików,
  3. wprowadzenie obowiązku rejestrowania i upubliczniania wykazów głosowań,
  4. powołanie komisji skarg, wniosków i petycji w każdej jednostce samorządu terytorialnego,
  5. uregulowanie obowiązku wprowadzenia do porządku obrad projektu uchwały zgłoszonej przez przewodniczącego klubu radnych,
  6. wyodrębnienie biur obsługujących organ stanowiący, komisji i radnych ze struktur urzędu,
  7. nadanie indywidualnych uprawnień kontrolnych radnym w zakresie przedmiotowym podobnym posłom oraz senatorom, jednak ograniczone kompetencyjnie do jednostki samorządu terytorialnego do której radny został wybrany,
  8. ustawowe uregulowanie interpelacji i zapytań radnych,
  9. ustawowe określenie liczby radnych niezbędnych do utworzenia klubu radnych,
  10. przeniesienie z rady gminy na wójta, burmistrza, prezydenta miasta kompetencji w zakresie powoływania i odwoływania skarbnika gminy,
  11. rozszerzenie o wójta kręgu podmiotów, które nie mogą pełnić funkcji członków władz zarządzających lub kontrolnych i rewizyjnych ani pełnomocników spółek handlowych z udziałem gminnych osób prawnych lub przedsiębiorców, w których uczestniczą takie osoby,
  12. wprowadzenie całorocznej debaty o stanie samorządu połączonej z udzieleniem wotum zaufania organowi wykonawczemu,
  13. wprowadzenie inicjatywy uchwałodawczej mieszkańców,
  14. uregulowanie składania oświadczenia o udzieleniu albo odmowie udzielenia poparcia zarządowi województwa,
  15. przekazanie funkcji przewodniczącego komisji rewizyjnej w samorządzie województwa dla przedstawiciela klubu opozycyjnego.

Projektowane zmiany w ustawie – Kodeks wyborczy to:

  • wygaszenie obecnego składu Państwowej Komisji Wyborczej i powołanie nowej Komisji w składzie: jeden sędzia Trybunału Konstytucyjnego, wskazany przez Prezesa Trybunału Konstytucyjnego, jeden sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazany przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, 7 osób mających kwalifikacje do zajmowania stanowiska sędziego, wskazanych przez Sejm (wskazują kluby poselskie, z tym że liczba tych członków musi odzwierciedlać proporcjonalnie reprezentację w Sejmie klubów poselskich);
  • utworzenie nowych organów wyborczych – wojewódzkiego i powiatowego komisarza wyborczego
    • na wojewódzkiego komisarza wyborczego przejdzie większość zadań, które obecnie wykonują komisarze wyborczy, z tym że będzie on m.in. uprawniony do powoływania oraz rozwiązywania tylko wojewódzkiej komisji wyborczej w wyborach organów jednostek samorządu terytorialnego po wykonaniu ich ustawowych zadań;
    • na powiatowego komisarza wyborczego przekazane zostałyby m.in. powoływanie powiatowych i gminnych komisji wyborczych, obwodowych komisji wyborczych oraz rozwiązywanie powiatowych, gminnych komisji wyborczych w wyborach organów jednostek samorządu terytorialnego po wykonaniu ich ustawowych zadań i rozwiązywanie obwodowych komisji wyborczych, zwoływanie pierwszych posiedzeń powiatowych, gminnych, obwodowych komisji wyborczych
  • wprowadzenie zasady dwukadencyjności wójtów, burmistrzów, prezydentów miast;
  • zmiana systemu jednomandatowego na proporcjonalny w gminach;
  • zmiana liczby mandatów: do rady gminy i sejmiku województwa w każdym okręgu wyborczym od 3 do 7 radnych; w radzie powiatu maksymalnie 7 radnych (w dotychczasowym stanie prawnym – 10 radnych)
  • zniesienie wyborów dwudniowych i głosowania korespondencyjnego;
  • zastrzeżenie dotyczące zmiany obwodów wyborczych: zmiana będzie mogła nastąpić ze względu na zmianę granic gminy, zmianę liczby wybieranych radnych gminy, zmianę liczby mieszkańców w obwodzie głosowania oraz zmianę granic okręgów wyborczych w celu dostosowania podziału gminy na stałe obwody głosowania do zmienionych granic okręgów (miałaby być dokonywana przez powiatowego komisarza wyborczego po otrzymaniu stosownej informacji od wójta gminy);
  • zmiany w formularzach kart do głosowania;
  • zmiana wymaganej liczby członków odpowiedniej obwodowej komisji wyborczej obecnych w lokalu w trakcie głosowania (z co najmniej 3 członków na 2/3 składu komisji);
  • wprowadzenie transmisji/rejestracji z lokalu wyborczego w dniu głosowania;
  • uregulowanie sposobu liczenia głosów oraz zabezpieczenia kart do głosowania;
  • wprowadzenie kompleksowej regulacji dotyczącej mężów zaufania;
  • rozszerzenie zakresu przepisów dot. bezpieczeństwa podczas głosowania;
  • wydzielenie w ramach obwodowych komisji wyborczych obwodowej komisji wyborczej ds. przeprowadzenia głosowania w obwodzie i obwodowej komisji wyborczej ds. ustalenia wyników głosowania w obwodzie;
  • zmiana przepisu określającego dzień przeprowadzenia wyborów do organów jednostek samorządu terytorialnego.

Projekt został skierowany do pierwszego czytania na posiedzeniu Sejmu w dniu 13 listopada 2017 r.

Sprawdzone wypowiedzi

Małgorzata Kidawa-Błońska

W ręce komisarzy wyborczych zostaje oddane bardzo wielkie narzędzie, bo to oni będą decydować, jak będą wyglądały poszczególne okręgi wyborcze i ile mandatów będzie z okręgów wyborczych. Będzie to tak naprawdę uznaniowe, nie będzie to zależało od wielkości… od ilości mieszkańców na danym terenie.

Fałsz Ukryj uzasadnienie

Zgodnie z poselskim projektem ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (druk nr 2001), zmieniony zostanie art. 12 ustawy – Kodeks wyborczy. Przepis § 2 i 3 otrzymuje brzmienie:

§ 2. Podziału gminy na stałe obwody głosowania dokonuje powiatowy komisarz wyborczy.
§ 3. Stały obwód głosowania powinien obejmować od 500 do 4000 mieszkańców. W przypadkach uzasadnionych miejscowymi warunkami obwód może obejmować mniejszą liczbę mieszkańców.

Liczba mandatów będzie ustalona w sposób proporcjonalny. Zmieniony zostaje także art. 13 tej ustawy. Będzie on brzmiał:

§ 1. Powiatowy komisarz wyborczy dokonuje zmian w podziale na stałe obwody głosowania, jeżeli jest to konieczne ze względu na zmianę granic gminy, zmianę liczby wybieranych radnych gminy, zmianę liczby mieszkańców w obwodzie głosowania w stosunku do określonej w art. 12 § 3, zmianę granic okręgów wyborczych w celu dostosowania podziału gminy na stałe obwody głosowania do zmienionych granic okręgów.

Po § 1 dodane zostały dwa kolejne przepisy o następującej treści:

§ 1a. Zmiana w podziale na stałe obwody głosowania dokonywana z powodu zmiany granic gminy może nastąpić wyłącznie w odniesieniu do obszaru, którego dotyczy nowy przebieg granicy gminy.
§ 1b. O wystąpieniu okoliczności, o których mowa w § 1 wójt informuje niezwłocznie powiatowego komisarza wyborczego.

Podsumowując wyżej przytoczone fragmenty z projektu ustawy jasno wynika, że decyzja o zmianie granic okręgu wyborczego ma podstawy w określonych ustawą limitach mieszkańców, którzy mogą znajdować się w jednym okręgu. Warto dodać, iż taki zapis funkcjonował już w Kodeksie Wyborczym z 5 stycznia 2011 r., gdzie ten sam obowiązek spoczywał na radzie gminy w drodze uchwały na wniosek wójta, jednak limity mieszkańców na stały obwód wyborczy były inne (między 500, a 3000 mieszkańców). 

Należy również pamiętać, iż w myśl art. 13 projektu ustawy zmiana w podziale na stałe obwody głosowania dokonywana jest w przypadku zmiany granic gminy i wyłącznie w ramach jej obszaru. Tym samym nie jest prawdą, iż wygląd poszczególnych okręgów wyborczych ma charakter uznaniowy, gdyż w projekcie ustawy jest to obwarowane ww. warunkami. Wypowiedź Małgorzaty Kidawy-Błońskiej uznajemy za fałszywą.

Share The Facts
Małgorzata Kidawa-Błońska
Wicemarszałek Sejmu


(Komisarze wyborczy) będą decydować, jak będą wyglądały poszczególne okręgi wyborcze i ile mandatów będzie z okręgów wyborczych. Będzie to tak naprawdę uznaniowe, nie będzie to zależało od wielkości… od ilości mieszkańców na danym terenie.