6 min czytania
Obalamy fałszywe informacje pojawiające się w mediach społecznościowych oraz na portalach internetowych. Odwołując się do wiarygodnych źródeł, weryfikujemy najbardziej szkodliwe przykłady dezinformacji.
6 min czytania
Czy ta grafika pochodzi z obozu koncentracyjnego Stutthof? To obraz AI
Fake news 
Sztuczna inteligencja Wychudzony człowiek w wielkich butach, za nim strażnicy, a dodatkowo w opisie wzruszająca historia z obozu koncentracyjnego Stutthof. Czy to zdjęcie jest prawdziwe? Jak się okazuje, obraz nie ma nic wspólnego z II wojną światową.
Wychudzony człowiek w wielkich butach, za nim strażnicy, a dodatkowo w opisie wzruszająca historia z obozu koncentracyjnego Stutthof. Czy to zdjęcie jest prawdziwe? Jak się okazuje, obraz nie ma nic wspólnego z II wojną światową.
ANALIZA W PIGUŁCE
- Zdjęcie opublikowane we wpisie na Facebooku rzekomo przedstawia scenę z obozu koncentracyjnego Stutthof. Do czarno-białej grafiki wychudzonego mężczyzny w wielkich butach dodano rzekomo prawdziwą historię nawiązującą do wyzwolenia obozu przez sowietów.
- Ani obraz, ani przedstawiona historia nie są prawdziwe. Grafika została wygenerowana przy pomocy narzędzi opartych na sztucznej inteligencji, a opowieść zawiera liczne nieścisłości historyczne. Muzeum Stutthof w Sztutowie zdementowało te informacje i poprosiło o usunięcie posta.
- Konto Pamiętniki Polskie nie jest wiarygodnym źródłem informacji: nie prowadzi go żadna instytucja zajmująca się historią II wojny światowej.
W mediach społecznościowych wciąż pojawia się wiele fałszywych informacji na temat obozów koncentracyjnych. W naszych analizach regularnie sprawdzamy autentyczność narracji na ten temat (1, 2, 3). Ostatnio treściami zyskującymi sporo uwagi w sieci są obrazki publikowane na Facebooku przez profil Pamiętniki Polskie.
Przykładem tego jest grafika przedstawiająca rzekomo sceny z obozu koncentracyjnego Stutthof: wychudzonego mężczyznę w wielkich butach oraz pilnujących go strażników. Z posta dowiadujemy się, że „Wśród więźniów był mężczyzna, którego wytrzymałość była związana z jednym przedmiotem: parą butów. W przeciwieństwie do większości więźniów, zmuszanych do pracy i marszu w drewnianych chodakach, łachmanach lub boso w surowe polskie zimy, nosił skórzane buty, które zdjął z ciała martwego strażnika miesiące wcześniej”.
Źródło: Facebook.com, 14.09.2025
Wpis zyskał sporą popularność: ponad 1,1 tys. reakcji oraz 232 komentarze. Analiza komentarzy pokazuje, że większość użytkowników nie uwierzyła w autentyczność grafiki [pisownia oryginalna]: „Sztuczna inteligencja i tyle w temacie”, czy „Te zdjęcia, przekłamują historię,proszę redaktorów o odrobinę rzetelności….”.
To nie obóz koncentracyjny Stutthof – obraz wygenerowano przy pomocy AI
Fotografia załączona we wpisie nie jest prawdziwa. Jest to obraz stworzony przy użyciu narzędzi opartych na sztucznej inteligencji. Na fałszerstwo wskazują detale typowe dla obrazów generowanych przez AI, w tym przypadku m.in. ogromne buty, nieproporcjonalne do nóg, czy twarze strażników, które są do siebie bardzo podobne.
Zdjęcie mężczyzny w wielkich butach poddaliśmy dodatkowo analizie przy użyciu narzędzia Hive AI, służącego do identyfikacji treści generowanych przez sztuczną inteligencję. Program oszacował, że obraz na 100 proc. stworzono za pomocą AI.
Źródło: Hivemoderation.com, 22.09.2025
W opisie pojawiają się nieścisłości historyczne
Jeden z komentarzy pod postem jest autorstwa profilu Muzeum Stutthof w Sztutowie, które zajmuje się upamiętnieniem więźniów obozu. W komentarzu poproszono o usunięcie posta, jednocześnie podkreślając, że jest to obraz „całkowicie wygenerowany przez sztuczną inteligencję”.
Źródło: Facebook.com, 22.09.2025
Historia mężczyzny w wielkich butach być może wzruszyła wielu internautów, jednak prawdopodobnie jest zmyślona. Wskazują na to liczne błędy, które Muzeum Stutthof w Sztutowie wyliczyło w swoim komentarzu:
- sowieci do obozu Stutthof wkroczyli 9 maja 1945 roku – nie było wtedy śniegu widocznego na wygenerowanym zdjęciu, o którym jest mowa także w historyjce;
- Zdjęcie przeczy temu, jak naprawdę wyglądał obóz koncentracyjny Stutthof. Wieżyczki i otoczenie nie zgadzają się ze stanem rzeczywistym.
Muzeum Stutthof w Sztutowie wyraziło swoje obawy w związku z falą pojawiających się fałszywych fotografii w mediach społecznościowych:
„Rozumiemy, że sztuczna inteligencja i możliwości, jakie nam daje, to coś niezwykle kuszącego. Pozostaje jednak pytanie, czy aby na pewno jest to etycznie moralne, aby wykorzystywać jej w każdej sferze. Pamięć o więźniach, ofiarach obozu Stutthof i innych obozów koncentracyjnych oraz zagłady powinna być naszym celem nadrzędnym. Nie powinno być nim poszukiwanie clickbajtów bazujących na ludzkiej tragedii”.
Pamiętniki Polskie – co wiemy na temat tego konta?
W związku z tym, że to już nasza druga analiza na temat facebookowego profilu Pamiętniki Polskie, postanowiliśmy bliżej się przyjrzeć publikowanym na nim treściom. Grafiki znajdujące się tablicy profilu dotyczą głównie II wojny światowej i obozów koncentracyjnych. Profil bazuje na obrazach wytworzonych za pomocą sztucznej inteligencji (1, 2, 3).
Konto Pamiętniki Polskie nie jest prowadzone przez żadną organizację zajmującą się pielęgnowaniem pamięci ofiar II wojny światowej. Nie wiadomo nic na temat autorów profilu – zatem nie można uznać go za wiarygodne źródło informacji.
W trakcie weryfikacji natrafiliśmy także na komentarze tego konta pisane automatycznie, które zawierały liczne błędy językowe. Ta kwestia wzbudziła nasze zainteresowanie pochodzeniem konta. W informacjach na temat profilu znaleźliśmy wietnamską mapę wskazującą na miasto Vũng Tàu, podpisaną adresem: „ul. Jesionowa 85 85-149 Bydgoszcz”. Dzięki Google Maps dowiedzieliśmy się, że taki adres nie istnieje.
Link zawarty w opisywanym przez nas wpisie także nakierowuje na kraj w Azji Południowo-Wschodniej – prowadzi do strony internetowej z wietnamską domeną.
Źródło: Facebook.com, 22.09.2025
Uważaj na historyczne manipulacje
Wcześniej na temat treści stworzonych przy użyciu sztucznej inteligencji (1, 2, 3) wypowiedziało się Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau. Podkreśliło w jednym z komunikatów na portalu X, że nieprawdziwe historie czy obrazy przyczyniają się do rozmywania i fałszowania prawdy historycznej o Holokauście.
Publishing fake, AI-generated images of Auschwitz is not only a dangerous distortion. Such fabrication disrespects victims and harasses their memory.
If you see such posts, please don’t share them. Instead, follow the official Auschwitz Memorial account, @AuschwitzMuseum, where…
— Auschwitz Memorial (@AuschwitzMuseum) July 7, 2025
Ważne jest zwracanie uwagi na szczegóły: dopatrywanie się nieprawidłowości, np. źle wygenerowanych elementów, może pomóc w uniknięciu pomyłki. Zachęcamy, by weryfikować treści AI za pomocą takich narzędzi jak Hive AI.
Kontroluj polityków!
Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.
*Jeśli znajdziesz błąd, zaznacz go i wciśnij Ctrl + Enter
POLECANE DLA CIEBIE
