7 min czytania
Obalamy fałszywe informacje pojawiające się w mediach społecznościowych oraz na portalach internetowych. Odwołując się do wiarygodnych źródeł, weryfikujemy najbardziej szkodliwe przykłady dezinformacji.
7 min czytania
Zaorane. Czy ten profil to część rosyjskiej operacji wpływu?
Rosja 
Ukraina 
Fake news „Bezczelność! Pan DejDej rząda od Brukseli pieniędzy, które należą się nam!”. „Upadliniec za 25 zł dostaje opiekę zdrowotną!” – to fragmenty wypowiedzi z filmów opublikowanych przez konto „Zaorane” na Facebooku. Na profilu można znaleźć wiele podobnych treści, a sam może być częścią większej operacji wpływu.
„Bezczelność! Pan DejDej rząda od Brukseli pieniędzy, które należą się nam!”. „Upadliniec za 25 zł dostaje opiekę zdrowotną!” – to fragmenty wypowiedzi z filmów opublikowanych przez konto „Zaorane” na Facebooku. Na profilu można znaleźć wiele podobnych treści, a sam może być częścią większej operacji wpływu.
ANALIZA W PIGUŁCE
- Konto Zaorane publikuje głównie treści antyukraińskie – dyskredytujące dalsze wspieranie finansowe i wojskowe Ukrainy czy też nastawiające społeczeństwo przeciwko Ukraińcom. Profil udostępnia także fałszywe informacje np. o tym, że wojna w Ukrainie to spisek globalistów, a Hindusi masowo zasiedlają wschód kraju.
- Profil udostępnia także zmanipulowany przekaz. Przypisał szefowi Biura Prezydenta Ukrainy słowa o szykowanej przez Polskę eskalacji z okazji rocznicy rzezi wołyńskiej, choć nie padły one w jego wypowiedzi.
- Udostępniane materiały mają charakter spójny z linią narracyjną Kremla. Podczas analizy działalności profilu natrafiliśmy także na rusycyzmy.
- Działanie profilu przypomina mechanizm rosyjskiej operacji wpływu Undercut, która była przedmiotem naszej analizy. Znaleźliśmy także konto działające na TikToku, które publikuje treści o zbliżonej zawartości.
Na łamach Demagoga opisywaliśmy już profile w mediach społecznościowych działające w ramach rosyjskich operacji wpływu Matrioszka czy Undercut. Tym razem naszą uwagę przykuło konto „Zaorane” na Facebooku.
Działa ono na Facebooku od 13 maja 2026 roku. Od kiedy powstało, regularnie publikuje filmy, głównie o tematyce antyukraińskiej, ale też antyunijnej, czy antyrządowej. Manipulacyjne komentarze dotyczące bieżących wydarzeń, przeplata publikowaniem fałszywych informacji.
Jedną z nich jest film o tym, że Wołodymyr Zełenski działa na polecenie Sorosa i Rotschildów [czas nagrania: 0:05], co sprowadza konflikt w Ukrainie do „spisku globalistów”. Według filmu mają oni mieć interes w prowadzeniu wojny i chcą do niej wciągnąć Białoruś, żeby zbudować tam potem sieć korporacji [czas nagrania: 0:14].
Jest to odświeżenie spisku z początku pełnoskalowej inwazji, kiedy to próbowano przekonać opinię publiczną, że za atakiem na Ukrainę nie stoi Rosja, a właśnie „elity”.
Źródło: Facebook, 26.06.2026
Inna udostępniona przez profil fałszywa informacja mówi o tym, że Ołena Zełenska miała rzekomo zostać aresztowana przez Narodowe Biuro Antykorupcyjne Ukrainy (NABU) [czas nagrania: 0:03].
Źródło: Facebook, 19.05.2026
Jak podają analitycy portalu Myth Detector, informację te rozpowszechniły źródła powiązane z Kremlem. Samo NABU wydało oświadczenie, zgodnie z którym nie prowadzi postępowania przeciwko Ołenie Zełenskiej.
Ukraińcy wyjechali do Europy, więc ich kraj zasiedlą Hindusi
Innym fake newsem, który zwrócił naszą uwagę, jest ten o rzekomym zasiedlaniu wschodniej Ukrainy przez Hindusów (1, 2). W jednym z nich wprost pada stwierdzenie, że Zełenski zgodził się na to, bo „wszyscy ich [Ukrainy – przyp. Demagog] chłopcy bawią się w klubach Warszawy, Pragi i Berlina” [czas nagrania: 0:14].
Źródło: Facebook, 27.05.2026
Analitycy portalu Stop Fake w swojej analizie wykazali, że informacje o zasiedlaniu Ukrainy przez Hindusów było w rzeczywistości zmasowaną akcją rosyjskich botów.
Nie tylko fałszywe informacje, także manipulacje
Konto udostępnia także prawdziwe informacje, ale manipuluje ich kontekstem. Tak było w przypadku relacji z wypowiedzi Kyryło Budanowa, szefa Biura Prezydenta Ukrainy. Z filmu dowiadujemy się, że Budanow „grozi, że Polska przygotowuje eskalację z okazji rocznicy rzezi wołyńskiej” [czas nagrania: 0:04].
W rzeczywistości powiedział on, że kulminacja w napięciach polsko-ukraińskich dopiero nadejdzie, dodając, że niedługo będzie miała miejsce rocznica rzezi wołyńskiej. Sama wypowiedź została nieprzychylnie przyjęta w naszym kraju, ale nie padły słowa o tym, że Polska szykuje eskalację.
Czy konto jest powiązane z Rosją? Analiza według modelu IIAF
W demaskowaniu operacji wpływu pomocny może być model Information Influence Attribution Framework (IIAF) opisany w raporcie NATO StratCom COE. Szczegółowo pisaliśmy o nim w innej analizie.
Model opiera się na szukaniu dowodów z wykorzystaniem jawnych i dostępnych źródeł. Zbierając je, skupiamy się na trzech obszarach – technicznym, behawioralnym i kontekstowym.
Dowody techniczne – skąd profil „Zaorane” czerpie treści?
Wiele wskazuje na rosyjskie pochodzenie informacji pojawiających się na koncie. Jednym z tego przejawów są zauważone przez nas rusycyzmy.
Pierwszy z nich możemy zobaczyć wchodząc na stronę główną profilu. Tuż pod nazwą konta, widzimy rosyjskie słowo „Описание”, po polsku oznaczające „opis”.
fot. Facebook / mod. Demagog
W niektórych rolkach słychać rusycyzmy. W filmie o premierce Łotwy padają słowa „kijowscy kombinatory” [czas nagrania: 0:11], zamiast „kijowscy kombinatorzy”.
W innym filmie o decyzji FIFA o cofnięciu czerwonej kartki dla zawodnika USA usłyszymy takie sformułowanie jak „korupcyjni urzędnicy” [czas nagrania: 0:17], gdzie po polsku powiedzielibyśmy „skorumpowani”.
Pochodzenie opisanych przez nas historii o Ołenie Zełenskiej i migracji Hindusów także wskazuje na Rosję (1, 2).
Analiza behawioralna – podobieństwo do znanej operacji
Działalność profilu przypomina sposób działania operacji Undercut, do której prawdopodobnie należą analizowane przez nas w przeszłości konta na TikToku.
W ramach operacji publikowane są filmiki generowane przy pomocy sztucznej inteligencji, które przekonują, że pomoc finansowa i militarna przekazywana Ukrainie jest kosztowna i nieskuteczna. Jako wrogów Polski wskazują Unię Europejską czy Niemcy. Podobny wydźwięk mają filmy publikowane na profilu „Zaorane”.
Dźwięk w filmach na profilu „Zaorane” jest prawdopodobnie generowany przez sztuczną inteligencję. Sprawdziliśmy jeden z nich w narzędziu HiveModeration. Pokazało ponad 99 proc. pewności, że dźwięk został wygenerowany przez AI.
Źródło: hivemoderation.com
„Na głos” – istotne podobieństwo
Dostrzegliśmy wspólne cechy profilu „Zaorane” z innym kontem działającym w sieci – „Na głos”. Obecnie działa ono tylko na TikToku, ale wcześniej było aktywne też na Facebooku.
Tematy filmów publikowanych przez oba profile powtarzają się. Przykładem mogą być filmy krytykujące program „Aktywna Wieś” (1 i 2), komentujące ujawnienie przez Kosiniaka-Kamysza informacji o sprzęcie przekazanym Ukrainie (1 i 2) czy wspomniane już słowa Budanowa (1 i 2).
Co więcej, scenariusze rolek na obu kontach konstruowane są w podobny sposób. Filmiki publikowane przez „Zaorane” oraz „Na Głos” Ukrainę nazywają „Upadliną” (1 i 2) lub „państwem U” (1 i 2) czy zaczynają filmy od słów „Japie*dole” (1 i 2).
Porównaliśmy także godziny publikacji obu kont w okresie od 1 czerwca do 14 lipca. „Zaorane” jest najbardziej aktywne w godzinach 13:00-17:00 czasu środkowoeuropejskiego, ale często publikuje też w godzinach wieczornych. „Na Głos” najczęściej publikuje między 18:00 a 19:00.
Analiza kontekstowa – czemu służą te treści?
Publikowane przez profil „Zaorane” materiały w przeważającej większości mają charakter antyukraiński. Promują niechęć wobec Ukraińców przebywających w Polsce i dyskredytują dalsze wspieranie Ukrainy przez polski rząd i państwa UE.
To właśnie antyukraińskie treści zyskują największe zasięgi (1, 2, 3, 4, 5). Najbardziej zasięgowy film mówiący o tym, że większość ukraińskich oligarchów ma izraelski paszport, został wyświetlony ponad milion razy i zdobył 22 tys. łapek w górę.
Facebook, 18.06.2026
Jeżeli post nie krytykuje Ukrainy lub dalszego jej wspierania, zazwyczaj ma charakter antyunijny, antyniemiecki bądź antyrządowy.
Materiały publikowane przez analizowany przez nas profil mają wspólny cel, który służy interesom Rosji. Oddolnie nastawiają społeczeństwo przeciwko dalszemu wspieraniu Ukrainy i przekonują, że wygrana Ukrainy w tej wojnie nie leży w interesie strategicznym Polski.
Kontroluj polityków!
Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.
*Jeśli znajdziesz błąd, zaznacz go i wciśnij Ctrl + Enter
POLECANE DLA CIEBIE
