Wyrok TSUE w sprawie lasów

W marcu 2023 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że Polska narusza prawo unijne, ponieważ nasze przepisy wykluczają możliwość zaskarżenia przez organizacje ochrony środowiska planów urządzenia lasu.

Do sprawy odniósł się Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek, który zaapelował do marszałka Sejmu o procedowanie senackiego projektu nowelizacji ustawy o lasach, który zrealizowałby wymogi tego wyroku. 

Mowa o projekcie, który trafił do Sejmu 25 marca 2022 roku, a więc na rok przed wspomnianym wyrokiem. Projekt nie doczekał się dalszego procedowania, nie nadano mu numeru druku sejmowego, a wraz z końcem IX kadencji trafił do kosza zgodnie z zasadą dyskontynuacji.

Ministra zapowiedziała prace nad reformą 

Kwestia społecznego nadzoru nad lasami wróciła po objęciu władzy przez nowy rząd. Pod koniec grudnia 2023 roku ministra Hennig-Kloska w programie „Tak jest” na antenie TVN24 stwierdziła, że reforma w tym wymiarze jest jednym z celów jej resortu. Według zapowiedzi ministry rząd ma przywrócić nadzór społeczny nad lasami, zwiększając obszary chronione [czas nagrania: 19:04]. 

W czerwcu 2024 roku Ministerstwo Klimatu i Środowiska przedstawiło opis projektu nowelizacji dwóch ustaw: o lasach i o ochronie przyrody. Założono w nich  m.in. „zapewnienie realnego udziału (partycypacji) społeczeństwa (w tym organizacjom ekologicznym oraz lokalnym organizacjom społecznym) na każdym etapie tworzenia planu urządzenia lasu”.

Nowe przepisy mają wprowadzić także możliwość zaskarżenia przez organizacje ekologiczne aktu zatwierdzenia przez starostę uproszczonego planu urządzenia lasu. 

Jako planowany termin przyjęcia projektu nowelizacji przez Radę Ministrów wskazano IV kwartał 2024 roku. Potem zmieniono go na II kwartał 2025 roku. 

Eksperci krytykują projekt

Pełna wersja projektu jest już na stronie Rządowego Procesu Legislacyjnego. W grudniu 2025 roku był już w Stałym Komitecie Rady Ministrów, ale rząd wciąż go nie przyjął. 

Państwowa Rada Ochrony Przyrody (PROP) działająca przy ministrze środowiska w opinii z czerwca 2025 roku pozytywnie oceniła główne założenia projektu (s. 1). Jednocześnie zwróciła uwagę np. na przepisy o partycypacji społecznej, które jej zdaniem nie odpowiadają współczesnym standardom. Przykładowo, konsultowane materiały powinny być dostępne w formie elektronicznej, a nie tylko wykładane w siedzibie nadleśnictwa (s. 4). 

67 organizacji zajmujących się ochroną przyrody w czerwcu 2025 roku zaapelowało o odrzucenie projektu. Ich zdaniem propozycja nie realizuje wyroku TSUE, a nawet jest sprzeczna z Konstytucją. Społecznicy zwrócili uwagę, że według nowych przepisów mogliby jedynie składać uwagi do projektów PUE, a nie być stroną w procedurze ich zatwierdzania. Poza tym projekt miał umożliwić ministrowi środowiska i staroście realizację wybranych zadań w zakresie gospodarki leśnej pomimo wstrzymania PUE przez sąd.

W sierpniu 2025 roku Komitet ds. Przestrzegania Konwencji z Aarhus stwierdził, że Polska narusza tę konwencję właśnie przez to, że strona społeczna nie ma możliwości zaskarżania decyzji w sprawie lasów (s. 19–20). Zgodnie z art. 9 ust. 3 Konwencji o dostępie do informacji społeczeństwo powinno mieć dostęp do sądowych procedur umożliwiających kwestionowanie działań w dziedzinie środowiska. Ta konwencja została przyjęta w 1998 roku przez ministrów środowiska działających w ramach Europejskiej Komisji Gospodarczej – jednej z komisji regionalnych Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ)

Dyskusje i prace nad projektem nadal trwają. W grudniu 2025 roku obietnica wciąż nie została zrealizowana. 

Kontroluj polityków!

Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.

Wpłacam