Analiza w pigułce

28 lutego Stany Zjednoczone i Izrael zaatakowały Iran. Od tamtego czasu obserwujemy w mediach i na portalach społecznościowych falę fałszywych informacji dotyczących tego konfliktu – od filmów i obrazów wygenerowanych i wyrwanych z kontekstu, przez teorie spiskowe o demonicznych kultach, po doniesienia o zmartwychwstałych politykach.

Od początku działań wojennych minęły ponad dwa tygodnie, lecz napływ fałszywych informacji nie ustaje. W sieci wciąż bardzo łatwo trafić na treści stworzone za pomocą sztucznej inteligencji i przedstawiane w fałszywym kontekście – wiele z nich dotyczy odwetowych ataków Iranu na Izrael. Sprawdzamy, które doniesienia mijały się z prawdą.

Uderzenie rakiety w izraelskie miasto – to wygenerowany film

„Iran odpowiada ogniem w Izrael” – to podpis filmu, który zdobył sporą popularność na Facebooku. Materiał wideo przedstawiający nocne uderzenie rakiety w nienazwane miasto i następującą eksplozję otrzymał ponad 33 tys. reakcji, a ponad 700 użytkowników platformy udostępniło go dalej.

Źródło: Facebook, 12.03.2026

Tal Hagin, ekspert ds. dezinformacji, we wpisie na portalu X ocenił, że ten materiał powstał przy użyciu sztucznej inteligencji. Wskazał m.in. na niespójność w punkcie uderzenia rakiety. Po przyjrzeniu się jej trajektorii możemy dostrzec, że trafiła ona w środek budynku, kilka pięter nad poziomem ulicy. Jednak natychmiast po uderzeniu eksplozja przybiera charakterystyczny kształt grzyba od powierzchni ziemi – co oznacza, że wybuch zaczyna się w innym miejscu, niż trafił pocisk.

This is AI-generated – 2 tells:
1. The missile, despite hitting the building in the middle of the structure, turns into a classic mushroom cloud (only possible from the ground).
2. Light Flare – AI models struggle with the understanding what light flares are, as you can see by… https://t.co/iwQx2F0C0v

— Tal Hagin (@talhagin) March 6, 2026

Zniszczenia po ataku na Tel Awiw? Nie, to starsze nagranie

Inną często spotykaną metodą rozprzestrzeniania fake newsów jest przedstawianie autentycznych zdjęć i nagrań w zmanipulowanym lub fałszywym kontekście – na naszych łamach opisywaliśmy już wiele przykładów takich treści dotyczących trwającej wojny na Bliskim Wschodzie (1, 2, 3).

Kolejnym przykładem tego zjawiska jest nagranie dużej eksplozji, które zdobyło ponad 300 reakcji na Facebooku. Zgodnie z podpisem widzimy na nim [pisownia oryginalna] „[…] zdjęcia spod Tel-Awiwu. Uderzenie irańską rakietą Choramszar”. Sprawdziliśmy, gdzie i kiedy faktycznie mógł powstać ten film.

Źródło: Facebook, 15.03.2026

Dzięki wstecznemu wyszukiwaniu obrazem trafiliśmy na liczne kopie tego nagrania, podpisane jako przedstawiające różne wydarzenia. Dla przykładu: Wirtualna Polska zamieściła je w swoim tekście o bombardowaniu Kabulu w lutym. Jak się okazuje, to również nie jest prawdziwy kontekst filmu – w sieci można trafić na jeszcze starsze przykłady tego materiału.

Zwróciliśmy się do redakcji portalu wp.pl z pytaniem o źródło informacji łączącej nagranie z wydarzeniami w Kabulu. Zaktualizujemy tekst, gdy otrzymamy odpowiedź.

Kolejne nagranie wyrwane z kontekstu – z USA, a nie z Izraela

W mediach społecznościowych możemy trafić również na film opisany jako przedstawiający efekty [pisownia oryginalna] „37 fali ataków Iranu na Izrael zeszłej nocy”. Możemy w nim dostrzec pożary i zniszczenia na ulicy miasta – rzekomo Tel Awiwu. Jak się okazuje, to nagranie też jest prawdziwe, lecz niezwiązane z Izraelem i obecnym konfliktem.

Źródło: Facebook, 11.03.2026

Ponownie skorzystaliśmy ze wstecznego wyszukiwania obrazem i trafiliśmy na kopię nagrania udostępnioną na platformie YouTube w lutym 2025 roku. Z podpisu filmu wynika, że w rzeczywistości przedstawia on zniszczenia po katastrofie samolotu medycznego w Filadelfii, do której doszło 31 stycznia ubiegłego roku.

Kontroluj polityków!

Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.

Wpłacam