4 min czytania
Sprawdzamy wypowiedzi polityków i osób publicznych pojawiające się w przestrzeni medialnej i internetowej. Wybieramy wypowiedzi istotne dla debaty publicznej, weryfikujemy zawarte w nich informacje i przydzielamy jedną z pięciu kategorii ocen.
4 min czytania
Czyja rakieta trafiła w szkołę w Iranie? Wiceminister powiela fałsz
Czyja rakieta trafiła w szkołę w Iranie? Wiceminister powiela fałsz
Jeśli chodzi o tę szkołę [w miejscowości Minab w Iranie – przyp. Demagog], to akurat tak się składa, że to nie izraelski pocisk ją zniszczył, tylko irański.
Fałsz
Wypowiedź uznajemy za fałsz, gdy:
- nie jest zgodna z żadną dostępną publicznie informacją opartą na reprezentatywnym i wiarygodnym źródle,
- jej autor przedstawia nieaktualne informacje, którym przeczą nowsze dane, zawiera szczątkowo poprawne dane, ale pomija kluczowe informacje i tym samym fałszywie oddaje stan faktyczny.
Fałsz
Wypowiedź uznajemy za fałsz, gdy:
- nie jest zgodna z żadną dostępną publicznie informacją opartą na reprezentatywnym i wiarygodnym źródle,
- jej autor przedstawia nieaktualne informacje, którym przeczą nowsze dane, zawiera szczątkowo poprawne dane, ale pomija kluczowe informacje i tym samym fałszywie oddaje stan faktyczny.
- Pod koniec lutego Stany Zjednoczone i Izrael zaatakowały Iran. W trakcie bombardowania doszło do eksplozji w szkole podstawowej w Minabie. Wedle ustaleń zginęło ok. 175 osób, głównie dzieci.
- Zdaniem prezydenta Donalda Trumpa za atak na szkołę odpowiada Iran. Tę narrację powtórzył polski wiceminister spraw zagranicznych. Odmienne ustalenia przedstawiła amerykańska agencja prasowa Associated Press – 6 marca poinformowała, że najprawdopodobniej był to amerykański pocisk.
- Do takich samych wniosków doszli dziennikarze brytyjskiego dziennika „The Guardian” (1, 2) i amerykańskiego „The New York Times”. Są też rezultaty niezależnego śledztwa organizacji Bellingcat, która wskazała na amerykański pocisk. Jest także nagranie pokazujące moment uderzenia rakiety Tomahawk w pobliżu szkoły. Iran nie dysponuje takimi rakietami.
- Zgodnie z dostępnymi źródłami Iran nie uderzył w szkołę na własnym terenie. Na tej podstawie oceniamy wypowiedź jako fałsz.
Stany Zjednoczone i Izrael zaatakowały Iran 28 lutego. Tego dnia zginął lider tego państwa – Ali Chamenei. W odwecie Iran ostrzelał amerykańskie bazy w regionie, Izrael oraz cele w państwach Bliskiego Wschodu – Bahrajnie, Zjednoczonych Emiratach Arabskich i Katarze.
Podczas pierwszego dnia konfliktu doszło do tragedii. Rakieta trafiła w bazę znajdującą się obok szkoły podstawowej w irańskiej miejscowości Minab. Wedle dotychczasowych ustaleń śmierć poniosło ok. 175 osób, głównie dzieci. Organizacja Human Rights Watch mówi o potencjalnej zbrodni wojennej i nawołuje do dokładnego śledztwa.
Trump: To nie my. Prasa odpowiada: To raczej wy
Prezydent Stanów Zjednoczonych 8 marca w wypowiedzi dla mediów stwierdził, że to Iran odpowiada za atak na szkołę. Dwa dni później dodał, że Iran dysponuje rakietami Tomahawk, a to właśnie szczątki tego pocisku miano znaleźć na zbombardowanym terenie.
Podobną opinię przedstawił wiceminister spraw zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski. W wywiadzie dla Radia ZET przekonywał, że to irański pocisk zniszczył szkołę. Ponieważ sprawa pojawiła się w polskiej debacie publicznej, przypominamy o naszym apelu o ostrożność i weryfikację przy czytaniu informacji na temat wojny w Iranie.
Opinii wygłoszonej przez Bartoszewskiego przeczą ustalenia agencji prasowej Associated Press. W artykule z 6 marca czytamy, że dostępne dowody (zdjęcia satelitarne, analizy eksperckie, komunikaty wojskowe) wskazują na to, że za wybuch odpowiadają Stany Zjednoczone. Mogło się to stać podczas amerykańskiego nalotu rakietowego na pobliski obiekt Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej.
Dotychczasowe dowody wskazują na USA
Podobne są ustalenia dziennikarzy amerykańskiego dziennika „The New York Times”. Ze zdjęć udostępnionych przez irańskie źródła wynika, że na miejscu zdarzenia znaleziono szczątki amerykańskiej rakiety Tomahawk. Co więcej, jak wyjaśnia NYT, Iran nie dysponuje takimi rakietami. A nawet gdyby wszedł w ich posiadanie, nie ma odpowiedniej infrastruktury i sprzętu wojskowego do korzystania z nich.
Fact-checkerzy z organizacji PolitiFact zapytali o to Marka F. Canciana – dyrektora Centrum Studiów Strategicznych i Międzynarodowych w Waszyngtonie oraz Jeffreya Lewisa, kierującego projektem przeciwdziałania broni atomowej w Azji Wschodniej na uniwersytecie w Middlebury. Eksperci potwierdzili, że w arsenale irańskich władz nie ma rakiet Tomahawk.
Kolejnych poszlak dostarcza brytyjski „The Guardian” (1, 2). Czytamy tu, że choć celem amerykańskiego ostrzału najprawdopodobniej był wspomniany już obiekt Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej, to szkoła znajdowała się tuż obok niego. Co więcej, analiza aktywności amerykańskich wojsk wskazuje, że Minab był celem ataku, a odpowiednie jednostki były w powietrzu w momencie, gdy doszło do uderzenia rakiety w pobliżu szkoły.
Ostatni dowód pochodzi od niezależnej organizacji Bellingcat. Na podstawie zebranych materiałów i metody geolokalizacji analitycy wykazali, że tereny w Minab były ostrzeliwane Tomahawkami. Choć sam atak na szkołę nie został uwieczniony na filmie, to dostępne nagrania pokazują, jak rakieta wystrzelona przez amerykański samolot uderza tuż obok niej.
Analiza powstała w ramach projektu Central European Digital Media Observatory (CEDMO) – interdyscyplinarnej sieci ekspertów, naukowców oraz organizacji walczących z dezinformacją w regionie Europy Środkowej. Projekt CEDMO jest finansowany ze środków Unii Europejskiej.
Kontroluj polityków!
Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.
Dowiedz się, jak radzić sobie z dezinformacją w sieci
Poznaj przydatne narzędzia na naszej platformie edukacyjnej
Sprawdź
*Jeśli znajdziesz błąd, zaznacz go i wciśnij Ctrl + Enter
POLECANE DLA CIEBIE
Ukraina 
