„Liczyć, czy nie liczyć?”. Spór o ponowne przeliczenie głosów

Po informacjach o kolejnych protestach wyborczych trwa dyskusja (np. 1, 2, 3), czy konieczne jest ponowne przeliczenie głosów w wyborach prezydenckich. W programie „7. Dzień Tygodnia” w Radiu ZET europoseł PSL Krzysztof Hetman stwierdził, że należy zaakceptować wynik głosowania.

– Trzeba pogodzić się z wynikiem wyborów. Zwyciężył pan Karol Nawrocki – powiedział Hetman. Tłumaczył, że choć wszystkie nieprawidłowości należy wyjaśnić, to jego zdaniem nie ma podstaw do ponownego liczenia wszystkich głosów.

Polityk zauważył również, że większa liczba protestów może wynikać z większej liczby komisji wyborczych. Tego jednak nie potwierdzają dostępne dane, które nie wskazują na istnienie związku między liczbą obwodów a liczbą protestów.

Kto może zgłosić protest wyborczy? 

Zgodnie z Kodeksem wyborczym protest może zgłosić każdy wyborca, którego nazwisko znajdowało się w spisie w dniu głosowania. Prawo to przysługuje także przewodniczącemu komisji wyborczej oraz pełnomocnikowi wyborczemu (art. 82). 

Małgorzata Manowska, Pierwsza Prezes Sądu Najwyższego, wskazywała w Radiu ZET, że 90 proc. złożonych protestów to powielone formularze, przygotowane według wzoru udostępnionego wcześniej w mediach społecznościowych przez Romana Giertycha. 

Sąd Najwyższy poinformował, że posiedzenie, podczas którego zostanie podjęta uchwała stwierdzająca ważność wyborów na Prezydenta RP, odbędzie się 1 lipca 2025 roku. Już w piątek, 27 czerwca, odbędą się jawne posiedzenia w sprawie rozstrzygnięcia protestów wyborczych.

Dlaczego liczba obwodów głosowania rośnie?

W II turze wyborów prezydenckich w 2025 roku głosowanie odbyło się w 32 143 obwodach, co stanowi dotychczasowy rekord. Liczba komisji rośnie jednak od kilku lat – także w ostatnich wyborach do Sejmu i Senatu oraz do Parlamentu Europejskiego przekroczyła 30 tys. (1, 2).

Na wzrost liczby komisji mają wpływ niedawne zmiany w prawie. W marcu 2023 roku weszła w życie nowelizacja Kodeksu wyborczego, która zgodnie z uzasadnieniem projektu miała zwiększyć frekwencję i poprawić przejrzystość procedur (s. 36). 

Umożliwiono tworzenie stałych obwodów głosowania w miejscowościach od 200 mieszkańców (wcześniej próg wynosił 500). Szacowano, że nowe przepisy pozwolą utworzyć ok. 6 tys. dodatkowych komisji (s. 69).

Jak wskazuje prof. Jarosław Flis, nie osiągnięto celów nowych regulacji. Rzeczywisty wzrost liczby komisji na terenach wiejskich w kolejnych wyborach był niższy, niż przewidywano, i według danych PKW wyniósł 3 336 (s. 2).

Liczba protestów rośnie wraz z liczbą obwodów? To fałsz

Dostępne dane nie wskazują na istnienie zależności między liczbą obwodów głosowania a liczbą protestów wyborczych. Obserwowany wzrost liczby komisji nie koreluje ze wzrostem liczby wniesionych protestów. 

Współczynnik korelacji między liczbą obwodów a liczbą protestów w przypadku wyborów prezydenckich z lat 1990–2025 wyniósł ok. –0,37. Jeśli więc możemy mówić o jakiejkolwiek zależności między tymi liczbami, to o słabej – i to ujemnej (im więcej obwodów, tym mniej protestów).

Najwięcej protestów wyborczych w historii – ponad pół miliona – zgłoszono podczas wyborów prezydenckich w 1995 roku, gdy liczba obwodów była najmniejsza – wynosiła 22 236. 

Ponadto w ostatnich wyborach parlamentarnych oraz do Parlamentu Europejskiego, mimo że liczba komisji przekraczała już 30 tys. (1, 2) – podobnie jak w wyborach prezydenckich w 2025 roku – liczba złożonych protestów była znacznie mniejsza. Wyniosła odpowiednio 1 177 oraz 33 protesty. 

Rekord w wyborach w 1995 roku. Chodziło o wykształcenie Kwaśniewskiego

W 1995 roku Aleksander Kwaśniewski wygrał wybory prezydenckie z Lechem Wałęsą. Po ogłoszeniu wyników złożono ponad 500 tys. protestów. 

Główne zarzuty dotyczyły nieprawdziwego oświadczenia Kwaśniewskiego o ukończeniu studiów wyższych. Sąd Najwyższy potwierdził, że kandydat podał nieprawdziwe informacje, ale stwierdził, że nie miało to decydującego wpływu na wynik głosowania i uznał, że wybory były ważne.

Kontroluj polityków!

Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.

Wpłacam