5 min czytania
Sprawdzamy wypowiedzi polityków i osób publicznych pojawiające się w przestrzeni medialnej i internetowej. Wybieramy wypowiedzi istotne dla debaty publicznej, weryfikujemy zawarte w nich informacje i przydzielamy jedną z pięciu kategorii ocen.
5 min czytania
Tylko Polska wydobywa w Europie węgiel? Sytuacja wygląda inaczej
Tylko Polska wydobywa w Europie węgiel? Sytuacja wygląda inaczej
Jesteśmy [Polska – przyp. Demagog] ostatnim państwem, które w ogóle węgiel w Europie wydobywa.
Manipulacja
Wypowiedź uznajemy za manipulację, gdy zawiera ona informacje wprowadzające w błąd lub naginające/przeinaczające fakty, w szczególności poprzez:
- pominięcie ważnego kontekstu,
- wykorzystywanie poprawnych danych do przedstawienia fałszywych wniosków,
- wybiórcze wykorzystanie danych pasujących do tezy (cherry picking),
- używanie danych nieporównywalnych w celu uzyskania efektu podobieństwa lub kontrastu,
- wyolbrzymienie swoich dokonań lub umniejszenie roli adwersarza,
- pozamerytoryczne sposoby argumentowania.
Manipulacja
Wypowiedź uznajemy za manipulację, gdy zawiera ona informacje wprowadzające w błąd lub naginające/przeinaczające fakty, w szczególności poprzez:
- pominięcie ważnego kontekstu,
- wykorzystywanie poprawnych danych do przedstawienia fałszywych wniosków,
- wybiórcze wykorzystanie danych pasujących do tezy (cherry picking),
- używanie danych nieporównywalnych w celu uzyskania efektu podobieństwa lub kontrastu,
- wyolbrzymienie swoich dokonań lub umniejszenie roli adwersarza,
- pozamerytoryczne sposoby argumentowania.
Energetyka - W lutym z kopalni ČSM w Stonawie wyjechał ostatni wagon węgla kamiennego wydobytego w Czechach. Tym samym ostatnie czynne w Unii Europejskiej kopalnie tego surowca znajdują się w Polsce (s. 7). Jak się jednak okazuje, węgiel kamienny wydobywa jeszcze kilka innych europejskich państw. Są to np. Ukraina, Rosja czy Turcja.
- W Polsce wydobywa się również węgiel brunatny. Jak wskazuje EURACOAL, w pierwszej połowie 2025 roku więcej tego surowca produkowały m.in. Niemcy czy Turcja. Poza tym wykopuje go wiele innych europejskich państw, np. Czechy, Rumunia, Serbia czy Bośnia i Hercegowina (s. 16).
- Polska jest ostatnim krajem wydobywającym węgiel, lecz jedynie ten kamienny, i nie w Europie, a w Unii Europejskiej. W związku z tym, że minister energii przeinaczył fakty, jego wypowiedź oceniamy jako manipulację.
Minister energii o węglu: tylko Polska go wydobywa
W sobotę, 7 marca, Przemysław Czarnek, były minister edukacji i nauki, a obecnie poseł na Sejm i wiceprezes PiS, został ogłoszony kandydatem Prawa i Sprawiedliwości na urząd premiera. W pierwszym wystąpieniu w tej roli polityk m.in. deklarował, że potencjałem Polski jest węgiel. – Nasze firmy węglowe, nasze kopalnie, będą wydobywać węgiel i na nim będziemy bazować – zapowiedział.
Do tej wypowiedzi i do stanu energetyki węglowej odniósł się na antenie Radia RMF minister energii Miłosz Motyka. Stwierdził, że wydobycie polskiego węgla jest najdroższe w Europie. – Jesteśmy [Polska – przyp. Demagog] ostatnim państwem, które w ogóle węgiel w Europie wydobywa – dodał następnie. Sprawdziliśmy jego słowa.
Czesi zamykają ostatnią kopalnię
Pod koniec stycznia w polskich mediach pojawiły się informacje, że Czesi kończą wydobycie węgla i zamykają swoją ostatnią kopalnię. Co istotne, mowa była o kopalni węgla kamiennego (np. 1, 2, 3). Rzeczywiście, 3 lutego z kopalni ČSM w Stonawie wyjechał na powierzchnię ostatni wagon z węglem.
Tym samym Polska została ostatnim państwem Unii Europejskiej, w którym działają kopalnie tego surowca (s. 7). Jeszcze w grudniu 2024 roku czynnych było 19 zakładów wydobywających węgiel kamienny, głównie na terenie województw: śląskiego, małopolskiego i lubelskiego. Od tego czasu zamknięto m.in. kopalnie KWK Borek czy ZG Siltech.
W Europie nadal wydobywa się węgiel kamienny
Jednak wbrew temu, co powiedział minister Motyka, Polska nie jest jedynym krajem w Europie, w którym wydobywa się węgiel kamienny. Kopalnie tego surowca funkcjonują np. w Ukrainie czy Rosji.
Węgiel kamienny pozyskuje także w tureckim regionie Zonguldak państwowa Turecka Korporacja Węglowa (s. 27). Jeszcze w 2024 roku niewielkie ilości węgla kamiennego wydobywano także w Wielkiej Brytanii oraz Norwegii.
Minister zapomniał o węglu brunatnym
Poza węglem kamiennym w Polsce wydobywa się również węgiel brunatny. Jego pozyskiwaniem zajmują się cztery kopalnie: Bełchatów, Turów, Konin i Sieniawa.
W kontekście wypowiedzi ministra ważne jest także to, że ten surowiec jest kopany w innych krajach Europy. Jak wskazuje Europejskie Stowarzyszenie Węgla Kamiennego i Brunatnego (EURACOAL), w pierwszej połowie 2025 roku więcej niż w Polsce węgla brunatnego produkowano m.in. w Niemczech czy Turcji (s. 16).
Niewiele mniej niż w Polsce wydobyto go w Czechach czy Serbii. Poza tym surowiec pozyskuje się ze złóż wielu innych państw regionu, np. Rumunii, Bułgarii, Węgier czy Bośni i Hercegowiny (s. 16).
Dlaczego oceniliśmy te słowa jako manipulację?
Jak więc widać, Miłosz Motyka nie miał racji, gdy mówił, że Polska jest ostatnim państwem, które wydobywa węgiel w Europie. W rzeczywistości jest jedynym krajem w Unii Europejskiej, w którym wydobywa się węgiel kamienny. Równocześnie wybrane państwa europejskie nadal kopią ten surowiec, a w samej Unii wydobywa się jeszcze węgiel brunatny.
Polityk wybiórczo przedstawił fakty, przez co jego wnioski wprowadzają w błąd. Dlatego też zgodnie z naszą metodologią oceniliśmy tę wypowiedź jako manipulację. Wbrew twierdzeniom pojawiającym się w przestrzeni publicznej (np. 1, 2), przyznanie tej oceny nie oznacza próby obrony danego polityka.
Co ważne, nie jest ona pozytywna ani łagodniejsza od kategorii „fałsz”, która jest przyznawana wtedy, gdy wypowiedź nie ma potwierdzenia w żadnym dostępnym i wiarygodnym źródle. Warto także zaznaczyć, że słowa uznane za fałsz nie są przez nas utożsamiane z kłamstwem.
Ile kosztuje energia z węgla i na jak długo nam jej wystarczy?
Zgodnie z informacjami Państwowego Instytutu Geologicznego – Państwowego Instytutu Badawczego (PIG – PIB) polskie zasoby podlegające wydobyciu na powierzchnię wystarczą na ok. 50 lat w przypadku węgla kamiennego i na ok. 20 lat w przypadku węgla brunatnego.
Także inne dostępne raporty i publikacje nie wskazują, aby polskie geologiczne i operatywne zasoby węgla wystarczyły na więcej niż kilkadziesiąt i kilkaset lat. Dodatkowo polskie państwo dopłaca do jego wydobycia. Jak informuje Bartłomiej Derski, ekspert portalu Wysokie Napięcie (co potwierdza Agencja Rozwoju Przemysłu), średni koszt produkcji tego surowca w Polsce jest najwyższy na świecie.
Z kolei Marcin Dusiło z Forum Energii wskazuje, że koszt pozyskania węgla jest wyższy niż cena jego sprzedaży. W związku z tym do górnictwa w Polsce musi dopłacać państwo – m.in. z naszych podatków. Koszt produkcji energii z tego surowca jest wyższy niż koszt produkcji energii z OZE nawet po odjęciu kosztów opłat za emisję CO2.
Kontroluj polityków!
Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.
Dowiedz się, jak radzić sobie z dezinformacją w sieci
Poznaj przydatne narzędzia na naszej platformie edukacyjnej
Sprawdź
*Jeśli znajdziesz błąd, zaznacz go i wciśnij Ctrl + Enter
POLECANE DLA CIEBIE
