Poseł rozpowszechnia teorię o spisku klimatycznym

Ostatnio w serwisach społecznościowych widzimy wiele wpisów (np. 1, 2, 3, 4) dotyczących zmian dokonanych przez Królewski Niderlandzki Instytut Meteorologiczny (KNMI). Część z nich zdobywa duże zasięgi. Działania KNMI skomentował m.in. Krzysztof Mulawa – poseł Konfederacji z Siedlec. 

Polityk przekonywał, że KNMI „wymazało” kilkanaście fal upałów z przeszłości. Miało to służyć temu, by „współczesne ocieplenie wyglądało na bardziej dramatyczne”. Swój wpis uzupełnił porównaniem dwóch map prognoz pogody, przedstawiających podobne temperatury, jednak w różny sposób: na jednej, podobno pochodzącej z 1998 roku, dominuje zieleń, a na drugiej, z 2023 roku – czerwień. 

Jak tłumaczyliśmy w innej analizie, takie zestawienie obrazów służy czasem jako dowód na to, że obecnie nie mamy do czynienia z globalnym ociepleniem, a jedynie z coraz bardziej dramatyczną opowieścią o wysokich temperaturach. Obydwie mapy pochodzą jednak z podobnego czasu – jedna z 2016, a druga z 2023 roku. Różnica w wizualizacji danych może wynikać z różnych praktyk dwóch stacji telewizyjnych. Skąd więc oskarżenie KNMI o rzekome manipulacje?

Pomiary temperatur zmieniają się w czasie

Królewski Niderlandzki Instytut Meteorologiczny to państwowy instytut badawczy zajmujący się meteorologią, klimatologią i sejsmologią. W 2016 i 2026 roku KNMI ujednolicił pomiary temperatur z minionych lat (1, 2). 

Holenderscy meteorolodzy z KNMI wykonują codzienne pomiary temperatur w pięciu głównych stacjach meteorologicznych. Na przestrzeni lat monitoring pogody ewoluuje. Każda z pięciu głównych stacji meteorologicznych w Holandii została unowocześniona lub przeniesiona do innej lokalizacji. 

Przykładowo: stacja Maastricht, kiedyś znajdująca się w mieście, aktualnie znajduje się w pobliżu lotniska (s. 13). Pomiary temperatury w tej stacji wykonywano 20 metrów nad poziomem gruntu, a następnie – 2,2 metra. Około lat 60. standardowy poziom pomiaru temperatury obniżono do 1,5 metra (s. 24). 

Inną stację, De Bilt, w latach 50. przeniesiono z terenu osłoniętego budynkami i roślinami na teren otwarty. Wymieniono również osłonę meteorologiczną – z wiaty na klatkę Stevensona. 

Homogenizacja danych – zwykła procedura naukowa

Właśnie ze względu na zmiany w infrastrukturze i narzędziach meteorologicznych opisane wyżej, KNMI w 2016 roku podjęło się ujednorodnienia serii pomiarów temperatur dla pięciu głównych stacji w kraju. Ujednorodnienie jest też nazywane w nauce homogenizacją danych. 

Ta procedura w kontekście zmiany klimatu rodziła mity już ponad 10 lat temu. Artykuł portalu Nauka o klimacie, powstały we współpracy z prof. Szymonem Malinowskim, mówi o rzekomym fałszowaniu temperatur i danych o klimacie przez instytucje, tj. Narodową Agencję Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej (NASA) i Narodową Administrację Oceaniczną i Atmosferyczną (NOAA).

Homogenizacja jest kluczowym procesem eliminującym niejednorodność pomiarów w nauce. Ta metoda pomaga wypracować wnioski pozbawione licznych błędów i dostrzec realne zmiany pogodowe w ciągu wielu lat. Czytamy o tym w jednym z najnowszych artykułów Nauki o klimacie.

Naukowcy proponują dokładniejsze obliczenia

Artykuł naukowy opublikowany kilka lat po ujednorodnieniu danych dokonanym przez Królewski Niderlandzki Instytut Meteorologiczny (KNMI) zawierał krytyczną analizę obliczeń. Autorzy zaproponowali własny, dokładniejszy sposób homogenizacji – bez negowania sensu tego zabiegu.

Badacze zauważyli, że użycie jednej stacji jako punktu odniesienia dla De Bilt (stacji Eelde) powoduje znaczne odchylenia w statystykach. Skrytykowali również krótki okres referencyjny stosowany przez KNMI. Autorzy, na podstawie swoich badań, doszli do wniosku, że użycie dłuższego okresu odniesienia (168 miesięcy zamiast 56) daje bardziej wiarygodne wyniki. 

Instytut Meteorologiczny zauważa, że fale upałów są bardzo wrażliwe na małe zmiany. Przykładowo, jeśli w ciągu jednego dnia temperatura zmieni się z 29,9°C na 30,0°C lub odwrotnie, może to decydować o tym, czy mamy do czynienia z falą upałów czy nie.

Zmiana była jawna i uzasadniona

Krzysztof Mulawa twierdzi, że Instytut Meteorologiczny w Holandii obniżył historyczne temperatury z lat 1901–1950 nawet o 1,9°C. Raport KNMI wskazuje, że w wyniku procesu ujednorodnienia rzeczywiście usunięto niejednorodność temperatury sprzed 1951 roku, ponieważ homogenizacja wykazała, że najwyższa wartość temperatury była maksymalnie około 1,9°C za wysoka (s. 25). Warto przy tym zaznaczyć – korekta dotyczyła najwyższych wartości temperatur, a nie wszystkich wartości z 50 lat. 

We wpisie polityka czytamy również, że KNMI „wymazało” 16 z 23 fal upałów i że „po cichu przywróciło część usuniętych rekordów”. KNMI jednak wprost komunikuje o wprowadzanych zmianach i nie robi tego „po cichu”, jak twierdzi poseł Mulawa. Te zmiany te wynikały z konieczności uwzględnienia zmian sposobu pomiarów temperatur w obliczeniach, a nie z chęci manipulacji wnioskami.

Cały wpis Krzysztofa Mulawy utrzymany jest w tonie wykrycia spisku – ma na celu przekonanie nas, że mamy do czynienia z ociepleniem klimatu. To jednak błędny wniosek wyciągnięty z faktu, że KNMI przeprowadził homogenizację pomiarów temperatur. Wszystkie te zmiany były jawne i nie wpłynęły na ogólny wniosek o postępującym globalnym ociepleniu. 

Uwaga na dezinformację w kwestii klimatu

Fałsze i manipulacje (np. 1, 2, 3) pojawiające się w kontekście homogenizacji przeprowadzonej przez KNMI wzięło już pod lupę kilku ekspertów. Zrobił to m.in. serwis Nauka o klimacie w konsultacji z dr Aleksandrą Kardaś, fizyczką atmosfery, a także zespół factcheckingowy Niemieckiej Agencji Prasowej – sygnatariusza IFCN. Do wątku odniósł się również Jakub Wiech – redaktor naczelny serwisu Energetyka24, prawnik i dziennikarz.

Zmieniający się klimat i większa liczba fali upałów to fakt, nie opinia. Wskazują na to dane zebrane w holenderskich stacjach meteorologicznych oraz inne źródła, na przykład dane Międzynarodowego Zespołu ds. Klimatu (IPCC). W raporcie IPCC czytamy, że globalna temperatura Ziemi w latach 2011–2020 była wyższa o 1,1°C niż w latach 1850–1900, czyli w okresie przedprzemysłowym (s. 10). Ujednorodnienie danych przez KNMI nie zmieniło więc długoterminowych wniosków o zmieniającym się klimacie.

Wiele osób ze świata polityki podważa wiedzę, jakiej dostarcza nam nauka (np. 1, 2, 3, 4). Dzieje się to przede wszystkim w obszarze zdrowia i klimatu. Przyroda i ludzie odczuwają szereg skutków globalnego ocieplenia. Są to m.in. szkody w rolnictwie, deficyt wody, wymieranie zwierząt wodnych i lądowych, większa zachorowalność i śmiertelność ludzi (s. 5–7). Ignorowanie i podważanie tych faktów przy pomocy manipulacji nie zmieni skutków globalnego ocieplenia.

Powinniśmy być szczególnie ostrożni na tezy stawiane odnośnie do klimatu. Badania klimatu dostarczają nam wiedzy m.in. o zagrożeniach, w obliczu których staje każdy człowiek. Dotyczy to więc bezpośrednio nas i naszej bezpiecznej przyszłości. 

Sięgaj po sprawdzone źródła wiedzy, korzystaj z mediów odwołujących się do faktów oraz myśl w sposób krytyczny.

Analiza powstała w ramach projektu Central European Digital Media Observatory (CEDMO) – interdyscyplinarnej sieci ekspertów, naukowców oraz organizacji walczących z dezinformacją w regionie Europy Środkowej. Projekt CEDMO jest finansowany ze środków Unii Europejskiej.

Kontroluj polityków!

Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.

Wpłacam