3 min czytania
Sprawdzamy wypowiedzi polityków i osób publicznych pojawiające się w przestrzeni medialnej i internetowej. Wybieramy wypowiedzi istotne dla debaty publicznej, weryfikujemy zawarte w nich informacje i przydzielamy jedną z pięciu kategorii ocen.
3 min czytania
Zdewastowany cmentarz. Ale ani polski, ani przez Ukraińców
Zdewastowany cmentarz. Ale ani polski, ani przez Ukraińców
Ukraińscy żołnierze dewastują polski cmentarz na Ukrainie. Tak, drodzy państwo, nie wandale, a wojskowi. Jeśli jeszcze ktoś myśli, że Ukraina jest naszym przyjacielem, zapraszam do obejrzenia tego filmu.
Fałsz
Wypowiedź uznajemy za fałsz, gdy:
- nie jest zgodna z żadną dostępną publicznie informacją opartą na reprezentatywnym i wiarygodnym źródle,
- jej autor przedstawia nieaktualne informacje, którym przeczą nowsze dane, zawiera szczątkowo poprawne dane, ale pomija kluczowe informacje i tym samym fałszywie oddaje stan faktyczny.
Fałsz
Wypowiedź uznajemy za fałsz, gdy:
- nie jest zgodna z żadną dostępną publicznie informacją opartą na reprezentatywnym i wiarygodnym źródle,
- jej autor przedstawia nieaktualne informacje, którym przeczą nowsze dane, zawiera szczątkowo poprawne dane, ale pomija kluczowe informacje i tym samym fałszywie oddaje stan faktyczny.
Ukraina - Zestawione w poście nagrania nie pokazują dewastacji polskiego cmentarza w Ukrainie. Jedno z nich przedstawia azerskich żołnierzy niszczących ormiański grób w trakcie wojny o Górski Karabach w 2020 roku. Drugie było opisywane w bliskowschodnich mediach jako dowód na zniszczenie cmentarza w libańskim mieście Mardż Ujun w kwietniu bieżącego roku przez izraelskich żołnierzy.
- Nagranie udostępnione przez Mateusza Rutkowskiego, przewodniczącego koła Konfederacji Korony Polskiej w Tczewie, nie przedstawia ukraińskich żołnierzy niszczących polski cmentarz. Kadry, które wykorzystano w filmie, nie zostały również zarejestrowane w Ukrainie. Dlatego wypowiedź polityka oceniamy jako fałsz.
Rzekome zniszczenie polskiego cmentarza w Ukrainie
11 maja Mateusz Rutkowski, przewodniczący koła Konfederacji Korony Polskiej w Tczewie, udostępnił na swoim profilu na Facebooku nagranie, które jego zdaniem przedstawia zniszczenie polskiego cmentarza w Ukrainie. Mieli się tego dopuścić nie przypadkowi wandale, a żołnierze naszego wschodniego sąsiada. „Jeśli jeszcze ktoś myśli, że Ukraina jest naszym przyjacielem, zapraszam do obejrzenia tego filmu” – podsumował polityk.
Wspomniany film przedstawia kadry pochodzące z dwóch różnych nagrań. Na jednym widać żołnierzy niszczących nagrobek, drugie przedstawia zdewastowany teren i rozkopane groby.
Jeszcze wcześniej zestawienie tych dwóch nagrań pojawiło się na jednym z kont na TikToku. Z kolei post opublikowany przez polityka udostępniły profil Coolfonpl, znany z szerzenia dezinformacji, oraz kilka innych kont (np. 1, 2).
Co tak naprawdę przedstawiają nagrania?
Jak się jednak okazuje, nagrania w poście przedstawiono w fałszywym kontekście. Wsteczne wyszukiwanie obrazem pozwoliło nam stwierdzić, że pierwszy z wykorzystanych filmów w rzeczywistości pochodzi z 2020 roku i nie został nagrany w Ukrainie.
Przedstawia azerskich żołnierzy niszczących ormiański grób w czasie, gdy siły Azerbejdżanu i Armenii prowadziły wojnę o Górski Karabach. Po tym, jak nagranie zyskało popularność w serwisach społecznościowych, azerska prokuratura poinformowała o aresztowaniu żołnierzy podejrzanych o ten czyn.
Drugi z filmów przedstawionych w poście jest nowszy. W kwietniu bieżącego roku udostępniło go kilka bliskowschodnich mediów (1, 2, 3). Zgodnie z ich relacją przedstawia on cmentarz w libańskim mieście Mardż Ujun zniszczony przez izraelskich żołnierzy.
Chociaż doniesienia mediów nie zostały dotąd zweryfikowane przez niezależne organizacje, to nagranie oryginalnie przedstawiono jako efekt izraelskiej inwazji. Nie ma żadnych dowodów, jakoby było ono wykonane w Ukrainie.
ABW ostrzega przed operacjami Kremla
Zmanipulowane materiały, podobne do nagrania udostępnionego przez polityka Konfederacji Korony Polskiej, mogą mieć na celu tworzenie i pogłębianie podziałów między Polakami a Ukraińcami.
Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego w raporcie na temat swoich wybranych aktywności w latach 2024–2025 wskazała, że „wykorzystywanie historycznych antagonizmów narodowościowych, głównie w relacjach polsko-ukraińskich” to jeden z kierunków działań Federacji Rosyjskiej wymierzonych w Polskę (s. 12).
Analiza powstała w ramach projektu Central European Digital Media Observatory (CEDMO) – interdyscyplinarnej sieci ekspertów, naukowców oraz organizacji walczących z dezinformacją w regionie Europy Środkowej. Projekt CEDMO jest finansowany ze środków Unii Europejskiej.
Kontroluj polityków!
Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.
Dowiedz się, jak radzić sobie z dezinformacją w sieci
Poznaj przydatne narzędzia na naszej platformie edukacyjnej
Sprawdź
*Jeśli znajdziesz błąd, zaznacz go i wciśnij Ctrl + Enter
POLECANE DLA CIEBIE
Ukraina 
