7 min czytania
Sprawdzamy wypowiedzi polityków i osób publicznych pojawiające się w przestrzeni medialnej i internetowej. Wybieramy wypowiedzi istotne dla debaty publicznej, weryfikujemy zawarte w nich informacje i przydzielamy jedną z pięciu kategorii ocen.
7 min czytania
Czarnek mówi o benzynie za Obajtka. Nic tu się nie zgadza
Czarnek mówi o benzynie za Obajtka. Nic tu się nie zgadza
Po 7,29 zł jest już benzyna 95 na niektórych stacjach, jak jechałem tutaj. A baryłka ropy na świecie, ile kosztuje na rynkach światowych? Dziewięćdziesiąt parę dolarów. A pamiętacie ile kosztowała wówczas, kiedy Daniel Obajtek zarządzał Orlenem, który przynosił ogromne zyski dla Polaków i mógł utrzymywać ceny paliwa na poziomie najniższym w Europie, po to, żeby się Polakom dobrze żyło? […] 120 dolarów kosztowała baryłka. I paliwo było tańsze! Dzisiaj baryłka jest dużo tańsza na świecie, a paliwo jest już po ponad 7 zł.
Fałsz
Wypowiedź uznajemy za fałsz, gdy:
- nie jest zgodna z żadną dostępną publicznie informacją opartą na reprezentatywnym i wiarygodnym źródle,
- jej autor przedstawia nieaktualne informacje, którym przeczą nowsze dane, zawiera szczątkowo poprawne dane, ale pomija kluczowe informacje i tym samym fałszywie oddaje stan faktyczny.
Fałsz
Wypowiedź uznajemy za fałsz, gdy:
- nie jest zgodna z żadną dostępną publicznie informacją opartą na reprezentatywnym i wiarygodnym źródle,
- jej autor przedstawia nieaktualne informacje, którym przeczą nowsze dane, zawiera szczątkowo poprawne dane, ale pomija kluczowe informacje i tym samym fałszywie oddaje stan faktyczny.
- Przemysław Czarnek powiedział w sobotę, 7 marca, że benzyna bezołowiowa 95 kosztuje ponad 7 zł za litr przy cenie ropy wynoszącej ok. 90 dolarów za baryłkę. To nieprawda – choć baryłka ropy kosztowała wtedy ponad 90 dolarów, to średnie ceny tego typu paliwa nie przekroczyły 6,50 zł (1, 2, 3). Najwyższe ceny na stacjach paliw, jakie udało nam się znaleźć, nie przekraczały 7 zł (1, 2, 3).
- Poseł przekonywał również, że w przeszłości, gdy cena baryłki sięgała 120 dolarów, benzyna była tańsza niż obecnie. To również fałsz – gdy w 2022 roku cena baryłki sięgała 120 dolarów, cena benzyny bezołowiowej 95 osiągnęła prawie 8 zł, czyli była znacznie droższa. I to mimo wcześniejszego obniżenia VAT i akcyzy na paliwo.
- Polityk stwierdził również, że w przeszłości, dzięki prezesowi Obajtkowi, przy cenie baryłki 120 dolarów, ceny benzyny w Polsce były najniższe w Europie. W rzeczywistości Orlen obniżył ceny do najniższych w Europie przed wyborami w 2023 roku, gdy cena baryłki była niższa.
- Przemysław Czarnek zawyżył aktualną i zaniżył dawną cenę benzyny 95. Jednocześnie przekonywał, że w wyniku działań Daniela Obajtka cena benzyny w Polsce była najniższa w Europie przy cenie baryłki 120 dolarów, co nie jest prawdą. Dlatego jego wypowiedź oceniamy jako fałsz.
Nowy kandydat na premiera chce obniżki cen paliw
Od soboty, 7 marca, wiemy, kto jest kandydatem Prawa i Sprawiedliwości na urząd premiera. Został nim Przemysław Czarnek, były minister edukacji i nauki, a obecnie poseł na Sejm i wiceprezes PiS. Tę decyzję ogłosił Jarosław Kaczyński podczas konwencji w krakowskiej hali Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”.
Już w poniedziałek, 9 marca, nowy kandydat na premiera przedstawił projekt ustawy mającej na celu obniżenie cen paliw. Podczas konferencji prasowej proponował, by VAT na paliwo obniżyć z poziomu 23 proc. do 8 proc., a stawki akcyzy o 8–10 proc. Ma to być odpowiedź na wzrost cen wynikający z ataku Izraela i Stanów Zjednoczonych na Iran.
Przemysław Czarnek przywołał ten problem już podczas wystąpienia w Krakowie. Przekonywał tam, że ceny benzyny bezołowiowej 95 przekroczyły już 7 zł przy cenie ropy na poziomie 90 dolarów za baryłkę. Porównywał to z sytuacją sprzed lat, gdy cena baryłki sięgnęła 120 dolarów – wtedy paliwo miało być najtańsze w Europie dzięki działaniom Daniela Obajtka.
Benzyna bezołowiowa 95 obecnie poniżej 7 zł
W momencie, gdy Przemysław Czarnek przemawiał w hali „Sokoła”, cena ropy Brent na rynku kontraktów terminowych (ang. futures) przekroczyła 90 dolarów. W tym czasie żadne źródło nie wskazywało, że ceny benzyny bezołowiowej 95 przekroczyły 7 zł, jak twierdzi kandydat na premiera.
Według strony AutoCentrum.pl, na której dane na temat cen paliw na konkretnych stacjach dodają zalogowani użytkownicy, średnia cena 7 marca wynosiła 5,95 zł. Do 9 marca wzrosła do 6,13 zł. Strona Reflex na podstawie badania z 5 marca podawała cenę 6,25 zł. Z kolei według E-petrol.pl 4 marca średnia cena wynosiła 5,99 zł.
Reflex prognozował, że dopiero w okresie 9–13 marca cena osiągnie 6,50 zł. E-petrol.pl przewidywał, że w tygodniu 9–15 marca wyniesie ona 6,15–6,30 zł. Gdy 9 i 10 marca cena ropy na rynkach osiągała momentami ponad 120 dolarów za baryłkę, a dziennikarze odwiedzali różne stacje, miejscami ceny benzyny przekraczały już 6,50 zł. Nie sięgały jednak 7 zł.
W 2022 roku cena benzyny sięgała 8 zł i nie była najniższa w Europie
Ostatni raz cena ok. 120 dolarów za baryłkę ropy utrzymywała się na rynku po pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę – od pierwszych dni marca do połowy czerwca 2022 roku. Cena ropy rosła jednak od grudnia 2021 roku, gdy ze względu na powolne odmrożenie rynku po pandemii rósł popyt na paliwa.
Historyczne średnie ceny benzyny bezołowiowej 95 na polskich stacjach podaje Komisja Europejska. Według tego źródła już 7 marca 2022 roku osiągnęły one 6,50 zł. Tydzień później było to już 6,90 zł. Do połowy maja cena wzrosła do 7,18 zł. Na początku czerwca za litr trzeba było już zapłacić 7,92 zł. Wbrew słowom Przemysława Czarnka, to ceny znacznie wyższe od obecnie obowiązujących na polskich stacjach.
Ceny były tak wysokie, mimo iż z początkiem lutego 2022 roku, w ramach rządowej Tarczy Antyinflacyjnej, obniżono stawkę VAT na paliwo z 23 proc. do 8 proc., a w 2020 roku jeszcze obniżono akcyzę. Wyższe VAT i akcyza wróciły dopiero na początku 2023 roku.
Jeszcze przed pełnoskalową inwazją Rosji na Ukrainę, a po obniżeniu stawki VAT, ceny paliw w Polsce były drugimi najniższymi w Europie, zaraz po Turcji. Po rosyjskiej inwazji niższe ceny obowiązywały także m.in. na Węgrzech i w Czarnogórze, a od końca maja także w Bułgarii i Słowenii. Ceny benzyny w Polsce nie były więc najniższe w Europie, gdy cena ropy sięgała 120 dolarów.
Obajtek obniżył ceny przed wyborami
Obniżenie VAT i akcyzy były działaniami państwa, a nie decyzjami Daniela Obajtka, jak mówił Przemysław Czarnek. Prezesowi Orlenu na przełomie 2022 i 2023 roku zarzucano wręcz, że zbyt długo zwlekał z obniżeniem hurtowych cen benzyny, choć inne państwa UE to zrobiły, gdy cena ropy zaczęła spadać.
W okresie prezesury Daniela Obajtka (od lutego 2018 roku do lutego 2024 roku) w Polsce ceny wyraźnie odbiegały od średniej w Unii Europejskiej jedynie miesiąc przed wyborami parlamentarnymi w 2023 roku. Gdy ceny ropy rosły i sięgały 90 dolarów za baryłkę, a wraz z nimi rosły ceny w UE, w Polsce benzyna zaczęła tanieć. Paliwo stało się w Polsce droższe tuż po wyborach, gdy średnia w UE zaczęła spadać.
To właśnie w okresie przedwyborczym polskie ceny benzyny bezołowiowej 95 stały się najniższe w Europie. Dziennikarze widzieli w tym rękę prezesa Orlenu – zarzucano mu, że sztucznie obniża ceny paliw, by zwiększyć szansę PiS na zwycięstwo w wyborach. Śledztwo w tej sprawie prowadzi prokuratura.
Zwróćmy przy tym uwagę – Przemysław Czarnek w hali „Sokoła” przekonywał, że prezes Obajtek utrzymywał najniższą cenę benzyny w Europie w sytuacji, gdy ceny ropy sięgały 120 dolarów za baryłkę. W rzeczywistości znacząco obniżył tę cenę krótkotrwale, gdy ropa była ok. 30 dolarów tańsza.
Kontroluj polityków!
Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.
Dowiedz się, jak radzić sobie z dezinformacją w sieci
Poznaj przydatne narzędzia na naszej platformie edukacyjnej
Sprawdź
*Jeśli znajdziesz błąd, zaznacz go i wciśnij Ctrl + Enter
POLECANE DLA CIEBIE
