4 min czytania
Sprawdzamy wypowiedzi polityków i osób publicznych pojawiające się w przestrzeni medialnej i internetowej. Wybieramy wypowiedzi istotne dla debaty publicznej, weryfikujemy zawarte w nich informacje i przydzielamy jedną z pięciu kategorii ocen.
4 min czytania
Program SAFE doprowadzi do euro w Polsce? Kaleta manipuluje na TikToku
Program SAFE doprowadzi do euro w Polsce? Kaleta manipuluje na TikToku
No i wydało się. Dlaczego tak Tusk chce tej pożyczki SAFE? Chodzi o to, żeby wprowadzić w Polsce euro! A polskie złoto przekazać Niemcom do Europejskiego Banku Centralnego. Zmyślam? Posłuchajcie przedstawicieli Tuska w Radzie Polityki Pieniężnej, pani Joanny Tyrowicz.
Manipulacja
Wypowiedź uznajemy za manipulację, gdy zawiera ona informacje wprowadzające w błąd lub naginające/przeinaczające fakty, w szczególności poprzez:
- pominięcie ważnego kontekstu,
- wykorzystywanie poprawnych danych do przedstawienia fałszywych wniosków,
- wybiórcze wykorzystanie danych pasujących do tezy (cherry picking),
- używanie danych nieporównywalnych w celu uzyskania efektu podobieństwa lub kontrastu,
- wyolbrzymienie swoich dokonań lub umniejszenie roli adwersarza,
- pozamerytoryczne sposoby argumentowania.
Manipulacja
Wypowiedź uznajemy za manipulację, gdy zawiera ona informacje wprowadzające w błąd lub naginające/przeinaczające fakty, w szczególności poprzez:
- pominięcie ważnego kontekstu,
- wykorzystywanie poprawnych danych do przedstawienia fałszywych wniosków,
- wybiórcze wykorzystanie danych pasujących do tezy (cherry picking),
- używanie danych nieporównywalnych w celu uzyskania efektu podobieństwa lub kontrastu,
- wyolbrzymienie swoich dokonań lub umniejszenie roli adwersarza,
- pozamerytoryczne sposoby argumentowania.
UE - W odpowiedzi na unijny program SAFE, krytykowany przez polityków polskiej prawicy, prezydent Karol Nawrocki i prezes Narodowego Banku Polskiego (NBP) Adam Glapiński zaproponowali alternatywę – „Polski SAFE 0 proc.”. Glapiński tłumaczył, że zysk NBP można zwiększyć poprzez właściwe zarządzanie rezerwami, a następnie przeznaczyć go na inwestycje w obronność (1, 2, 3).
- Do tej propozycji krytycznie odniosła się w radiowej Trójce prof. Joanna Tyrowicz, członkini Rady Polityki Pieniężnej. Ekonomistka stwierdziła, że pomysł wykracza poza ustawowe kompetencje NBP, a zmniejszenie rezerw banku centralnego mogłoby nastąpić jedynie w związku z wejściem Polski do strefy euro.
- W przytoczonym fragmencie Joanna Tyrowicz komentowała propozycję Glapińskiego i Nawrockiego, a nie argumentowała za unijnym programem SAFE. Sebastian Kaleta wyrwał jej wypowiedź z kontekstu, dlatego jego wypowiedź oceniamy jako manipulację.
- Przypomnijmy także, że państwa przystępujące do strefy euro nie przekazują całych rezerw złota do Europejskiego Banku Centralnego (1, 2, 3). Muszą jednak wnieść do kapitału i rezerw EBC wkład (art. 30), którego wysokość zależy od udziału danego kraju w ludności i PKB UE (art. 48).
Karol Nawrocki ogłosił weto ustawy o SAFE
12 marca prezydent Karol Nawrocki poinformował, że nie podpisze ustawy wdrażającej program SAFE. Dokument określał zasady zarządzania 43,7 mld euro niskooprocentowanych unijnych pożyczek na inwestycje w obronność.
Program SAFE stał się osią sporu między rządem a opozycją. Krytycy projektu twierdzą m.in., że skorzystanie z unijnych środków zagrozi polskiej suwerenności oraz osłabi relacje ze Stanami Zjednoczonymi. Sprawę szerzej opisaliśmy w innym tekście.
Jeszcze przed zawetowaniem ustawy Karol Nawrocki zaproponował, aby inwestycje w obronność sfinansować z krajowych środków. Wspólnie z prezesem NBP zaproponował inne rozwiązanie, nazwane „Polski SAFE 0 proc.”.
Reakcje na propozycję Glapińskiego
11 marca na konferencji prasowej prezes NBP tłumaczył (zob. 1, 2, 3), że zysk banku centralnego można zwiększyć dzięki „aktywnemu zarządzaniu” rezerwami, a następnie przeznaczyć go na inwestycje w obronność. Do sprawy w radiowej Trójce odniosła się prof. Joanna Tyrowicz, członkini Rady Polityki Pieniężnej.
Ekonomistka oceniła, że taka propozycja wykracza poza ustawowe kompetencje NBP. Jak stwierdziła, jedyną sprawdzoną prawnie drogą zmniejszenia rezerw banku centralnego byłoby przystąpienie Polski do strefy euro.
Dodała, że w innych przypadkach konieczna byłaby zmiana prawa i doprecyzowanie kompetencji NBP w zakresie zarządzania rezerwami.
Kaleta manipuluje nagraniem
Wypowiedź Joanny Tyrowicz wykorzystał w nagraniu na TikToku Sebastian Kaleta, poseł PiS. W swoim materiale sugerował, że prawdziwą intencją stojącą za programem SAFE jest doprowadzenie do wprowadzenia w Polsce waluty euro.
Kaleta oparł ten wniosek na tym, że ekonomistka – powołana do RPP przez polityków obecnego obozu rządowego – wspomniała o przekazaniu części rezerw do Europejskiego Banku Centralnego w przypadku wejścia do strefy euro.
Tyle że Tyrowicz odnosiła się w przytoczonym fragmencie do propozycji Glapińskiego i Nawrockiego, a nie do samego programu SAFE. Sebastian Kaleta wyrwał jej słowa z kontekstu, dlatego jego wpis oceniamy jako manipulację.
Polska w strefie euro? Nie musielibyśmy oddawać całych rezerw złota
Przy okazji Kaleta odwołał się do innej narracji, powtarzanej wcześniej przez polityków PiS, (1, 2), według której wejście do strefy euro oznacza przekazanie wszystkich polskich rezerw złota do Europejskiego Banku Centralnego.
Fakty są jednak inne. To prawda, że państwa przystępujące do strefy euro muszą wpłacić określoną kwotę do kapitału i rezerw EBC (art. 30). Jej wysokość zależy jednak od wielkości kapitału i rezerw banku państwa oraz od udziału danego kraju w ludności i PKB Unii Europejskiej (art. 48). O tym, jaka część tej wpłaty zostanie wniesiona w złocie, EBC decyduje przed przyjęciem państwa do strefy euro.
Na przykład Chorwacja, która niedawno przyjęła euro, przekazała do EBC 639,9 mln euro rezerw: 85 proc. tej kwoty w walutach obcych, a 15 proc. w złocie. Podobnie wyglądała wpłata Litwy. Jednocześnie oba państwa dokupiły złoto, aby dokonać tej wpłaty przy zachowaniu własnych rezerw na niezmienionym poziomie (1, 2).
Kontroluj polityków!
Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.
Dowiedz się, jak radzić sobie z dezinformacją w sieci
Poznaj przydatne narzędzia na naszej platformie edukacyjnej
Sprawdź
*Jeśli znajdziesz błąd, zaznacz go i wciśnij Ctrl + Enter
POLECANE DLA CIEBIE
