W ostatnich dniach zauważyliśmy, że popularność zdobyły zmanipulowane zdjęcia i nagrania dotyczące tematu migracji. 

Przykładowo: różne konta publikowały zdjęcia z granicy sugerujące, że niemieccy policjanci „podrzucają” do Polski chorych zakaźnie cudzoziemców. Z kolei poseł Dariusz Matecki opublikował zdjęcie, które miało być dowodem na przyjmowanie migrantów do lekarza poza kolejką. Polityk pokazał też nagranie niemieckiego pojazdu wojskowego i sugerował, że transportowani są nim migranci.

Wszystkie te materiały zostały wyrwane z kontekstu. Autorzy wpisów nie wyjaśnili, że zdjęcie z granicy przedstawia przekazanie polskiego obywatela w kryzysie bezdomności ani że wspomniany cudzoziemiec został przyjęty w szpitalu na zasadach dotyczących wszystkich osób zatrzymywanych przez służby. Autorzy wpisów nie informowali również, że wóz niemieckiej armii wykonywał zadania w ramach wielonarodowego korpusu NATO, a nie „podrzucał” migrantów.

Opisane przypadki manipulacji nie powstrzymały polityków przed publikowaniem kolejnych zdjęć i nagrań bez objaśnienia kontekstu.

Berkowicz alarmuje o „transporcie migrantów” w Ząbkowicach Śląskich

24 lipca Konrad Berkowicz opublikował zdjęcie kilku osób stojących przy białym samochodzie typu van na jednej z ulic Ząbkowic Śląskich. Przekonywał, że to „kolejny transport migrantów” i oznaka „wdrażania paktu migracyjnego” w Polsce. Jego wpis w serwisie X wyświetlono ponad 150 tys. razy. Na Facebooku zdobył on ponad 1 tys. udostępnień.

W przesłanej wiadomości zwrócono uwagę, że obcokrajowcy od lat pracują w firmach działających na terenie gminy i całego powiatu. „Najczęściej wykonują oni prace fizyczne, które w wielu przypadkach mają kluczowe znaczenie dla funkcjonowania przedsiębiorstw, w których są zatrudnieni” – przekazał urząd.

Ponadto wielokrotnie wyjaśnialiśmy, że obecnie nie są dokonywane żadne relokacje w ramach unijnego paktu migracyjnego (np. 1, 2, 3). Co więcej, nawet jeśli Polska będzie zobowiązana do solidarności w obliczu dużej liczby migrantów przybywających do Europy, wciąż nie będzie musiała nikogo przyjmować. Alternatywą zawsze pozostaje wsparcie państw mierzących się z presją migracyjną w postaci pieniędzy lub sprzętu.

Matecki wypatrzył „wioskę inżynierów” w Szczecinie

26 lipca Dariusz Matecki opublikował zdjęcia grupy trzech osób siedzących na trawniku w Szczecinie. Określił to miejsce „wioską inżynierów”, a wpis opatrzył hasztagiem „#MasowaMigracja”. 

Na odpowiedź policji Mateckiemu zwrócił uwagę Jacek Dobrzyński, rzecznik ministra koordynatora służb specjalnych. Poseł PiS nazwał to „tępą propagandą” i szydził, że osoby ze zdjęcia są potomkami Augusta Agboli O’Browna. Wyjaśnijmy, że August Agbola O’Brown jest wymieniany wśród uczestników powstania warszawskiego 1944 roku (np. 1, 2). Jego udział w powstaniu bywa jednak obecnie podważany (patrz: Oliwia Bosomtwe, „Jak biały człowiek”, Warszawa 2024, s. 227–284).

Po dementi policji – kolejny wpis o migrantach

Cztery godziny później, zmieniając temat, Dariusz Matecki opublikował nagranie, na którym widać, jak jeden mężczyzna w towarzystwie dwóch innych dokonuje rabunku na starszej osobie. „Panowie atakujący staruszka, to zapewne rdzenni Europejczycy?” – pytał retorycznie i ostrzegał przed wejściem w życie paktu migracyjnego.

Hiszpańska organizacja factcheckingowa Malidta zwracała uwagę, że to nagranie pochodzi z miejscowości Poprad na Słowacji i zostało wykonane w lipcu 2023 roku. Jak opisywała słowacka telewizja TV Noviny, policja ujęła pierwszego z uczestników zdarzenia w ciągu 20 minut o zdarzenia, a pozostałych dwóch w ciągu godziny. Podano też wiek zatrzymanych osób (14 lat, 20 lat i 33 lata), ale nie wspomniano o ich narodowości.

Weryfikuj emocjonujące treści

Przedstawionymi przykładami chcemy zwrócić uwagę, jak ważne jest uwzględnianie kontekstu publikowanych obecnie nagrań i zdjęć. Bywają one wykorzystywane do podnoszenia nastrojów antyimigranckich w Polsce i forsowania fałszywej tezy o masowym „podrzucaniu” migrantów przez Niemcy lub inne państwa UE do Polski. 

Aby nie poddać się celowemu wywoływaniu skrajnych emocji i promowaniu fałszywych przekonań, warto weryfikować szczególnie te treści, które wywołują w nas strach, gniew lub oburzenie. Można to robić na przykład przy pomocy powszechnie dostępnych wyszukiwarek.

Wobec braku dobrego argumentu – dziesiątki fałszywych

Samodzielna weryfikacja treści jest szczególnie ważna w sytuacji, gdy politycy publikują wiele fałszywych informacji w krótkim czasie. Po szybkiej próbie ich weryfikacji i dotarcia z prawdziwymi informacjami do odbiorców są publikowane kolejne zmanipulowane zdjęcia i nagrania, wywołujące dalsze szkody dla debaty publicznej.

Opisana tu aktywność Dariusza Mateckiego może być przykładem nieuczciwej techniki debatowania nazywanej galopem Gisha. Mówimy o niej wtedy, gdy ktoś przedstawia tak wiele różnych argumentów w tak szybkim tempie, że przeciwnik nie jest w stanie na nie odpowiedzieć — mimo że argumenty te mogą być nieprawdziwe, błędne lub nieracjonalne.

Świadomi technik manipulacji faktami i nieuczciwych praktyk stosowanych przez polityków, starajmy się być na nie odporni. Nie ulegajmy manipulacjom i weryfikujmy emocjonujące treści, zanim w nie uwierzymy.

Kontroluj polityków!

Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.

Wpłacam