Powraca fake news o świadczeniach socjalnych

W czerwcu ubiegłego roku sieć obiegła fałszywa informacja o tym, że przepisy unijne zmuszą Polskę do płacenia migrantom wysokich zasiłków. Zgodnie z tą błędną narracją ma istnieć obowiązek zrównania wysokości świadczeń socjalnych pomiędzy państwami UE. Wyjaśniliśmy wówczas, że to nieprawda.

Mimo to teoria powróciła rok później. Poseł Konfederacji Korony Polskiej Włodzimierz Skalik udostępnił grafikę, zgodnie z którą po „wyrównaniu do niemieckiej pomocy socjalnej” czteroosobowa rodzina imigrantów może liczyć w Polsce na ponad 7 tys. zł miesięcznie. Problem w tym, że obliczenia opierają się na błędnym założeniu.

Żaden obowiązek nie istnieje. Państwa same ustalają zasiłki

Grafika udostępniona przez posła sugeruje, że Polska ma obowiązek „wyrównania do niemieckiej pomocy socjalnej”. To błędna interpretacja unijnej dyrektywy 2024/1346 (tzw. dyrektywy azylowej), która wspomina o ustanowieniu norm warunków przyjmowania osób ubiegających się o ochronę międzynarodową. Mają być one wystarczające do zapewnienia im „odpowiedniego poziomu życia” i porównywalne we wszystkich państwach członkowskich.

Dyrektywa nie określa konkretnych kwot świadczeń. Ich wysokość pozostawia w gestii prawa lub praktyki państw członkowskich (art. 19 ust. 7) oraz pozwala im swobodnie organizować swój system przyjmowania osób ubiegających się o ochronę (art. 7 ust. 1). Co więcej, zgodnie z art. 19 ust. 7 państwa mają prawo traktować osoby ubiegające się o azyl mniej korzystnie niż własnych obywateli.

Wsparcie jest, ale nie tak duże

Osoby, które oczekują na rozpatrzenie wniosku o ochronę międzynarodową, mogą liczyć na wsparcie finansowe, ale znacznie mniejsze niż 7 tys. zł. Gdy taka osoba przebywa w ośrodku, to otrzymuje następujące wsparcie: zakwaterowanie, wyżywienie, zwrot kosztów za przejazdy (w sprawach związanych z postępowaniem o nadanie statusu uchodźcy, ze zdrowiem lub szczepieniem), pomoc finansową na środki higieniczne (do 20 zł miesięcznie), „kieszonkowe” (do 50 zł miesięcznie), jednorazowe wsparcie finansowe na zakup odzieży i obuwia (do 140 zł) oraz pieniądze na wyżywienie dziecka (do 11 zł dziennie).

Natomiast gdy oczekuje na rozpatrzenie wniosku poza ośrodkiem, to ma prawo wnioskować o świadczenie pieniężne na utrzymanie. Kwota takiego wsparcia to 25 zł dziennie dla jednej osoby, czyli ok. 750 zł miesięcznie. Za to czteroosobowa rodzina otrzyma ok. 1 500 zł miesięcznie.

W ramach wsparcia Urząd ds. Cudzoziemców oferuje także dostęp do szkół publicznych oraz do niezbędnych pomocy dydaktycznych, możliwość bezpłatnej nauki języka polskiego, opiekę medyczną lub nawet pomoc w dobrowolnym powrocie do swojego kraju.

Wsparcie dla azylantów, nie dla wszystkich migrantów

Wedle dostępnych informacji rząd nie pracuje nad programem przyznania wszystkim cudzoziemcom wypłat w wysokości kilku tysięcy złotych miesięcznie. W lutym tego roku zdementował to resort polityki społecznej oraz spraw wewnętrznych. 

Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej (art. 5) po legalizacji pobytu cudzoziemiec ma prawo ubiegać się o wybrane świadczenia (np. w związku z integracją, pomocą w znalezieniu pracy lub niepełnosprawnością), ale nie są one wypłacane bezwarunkowo i na czas nieokreślony. 

Przepis ten dotyczy jednak tylko tych cudzoziemców, których wniosek o ochronę międzynarodową rozpatrzono pozytywnie, oraz takich, którzy mają zezwolenie na pobyt stały lub na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Aby uzyskać tego rodzaju zezwolenia, trzeba przebywać legalnie w Polsce nawet 5 lat (art. 195 i art. 211 ustawy o cudzoziemcach).

Mieszkania dla cudzoziemców? To nieprawda

Wbrew temu, co twierdzi Włodzimierz Skalik, polski system pomocy społecznej nie przewiduje lokalu socjalnego dla każdego chętnego obcokrajowca. Tym bardziej w wielkości 80 m². 

W niedawnej analizie wyjaśnialiśmy, że teoria o tym, że nielegalni imigranci zabiorą Polakom mieszkania komunalne, to dezinformująca narracja. Zgodnie z przepisami najemcą takiego lokalu może być „tylko osoba będąca członkiem danej wspólnoty samorządowej, a zatem zamieszkująca i prowadząca dotychczas gospodarstwo domowe na terenie danej gminy lub miasta”. 

Tym samym migranci, którzy dopiero co przybyli do Polski, nie mogą starać się o mieszkania komunalne.

Polacy pracują 10 godzin każdego dnia? Nie wszyscy

Na końcu warto wyjaśnić jeszcze jeden wątek, który pojawił się we wpisie Włodzimierza Skalika. Twierdzi on, że Polak pracuje po 10 godzin dziennie, żeby przeżyć.

Nie przeczymy, że tak trudne sytuacje mogą się zdarzać. Zgodnie z danymi udostępnionymi przez Eurostat Polacy i Polki spędzają w pracy jednak średnio 38,9 godzin tygodniowo, czyli ok. 8 godzin dziennie. Za to zgodnie z badaniem Głównego Urzędu Statystycznego pt. „Dobowy budżet czasu ludności” w 2023 roku pracowaliśmy dziennie średnio 7 godzin i 38 minut (s. 7).

Wciąż możemy spotkać osoby dotknięte ubóstwem skrajnym, czyli żyjące w gospodarstwie domowym, w którym dochód jest poniżej minimum egzystencji. Na szczęście nie jest to większość Polaków – według GUS w 2024 roku dotknęło ono 5,2 proc. osób (s. 3). Najmniej zagrożeni ubóstwem skrajnym są pracownicy i osoby pracujące na własnych rachunek (s. 4). 

Wśród pracowników w Polsce możemy spotkać także migrantów. Z danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych możemy wywnioskować, ilu z nich pracuje legalnie i odprowadza składki na ubezpieczenie społeczne. W maju 2025 roku takich osób było 1,23 mln, z czego 65,9 proc. z nich stanowili Ukraińcy i Ukrainki (809 983).

Analiza powstała w ramach projektu Central European Digital Media Observatory (CEDMO) – interdyscyplinarnej sieci ekspertów, naukowców oraz organizacji walczących z dezinformacją w regionie Europy Środkowej. Projekt CEDMO jest finansowany ze środków Unii Europejskiej.

Kontroluj polityków!

Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.

Wpłacam