20 proc. materiałów zweryfikowanych przez europejskich fact-checkerów w styczniu 2026 roku dotyczyło treści stworzonych lub przerobionych przy użyciu sztucznej inteligencji. Styczeń był czwartym miesiącem z rzędu, w którym odsetek tekstów tego rodzaju okazał się rekordowy.

Taki wniosek przedstawiło Europejskie Obserwatorium Mediów Cyfrowych (EDMO). EDMO to konsorcjum organizacji factcheckingowych kierowane przez Europejski Instytut Uniwersytecki we Florencji (EUI). Należy do niego m.in. Stowarzyszenie Demagog. Europejskie Obserwatorium Mediów Cyfrowych co miesiąc publikuje podsumowania, w których przedstawia dane na temat zweryfikowanych treści i najciekawsze przypadki dezinformacji.

Sytuacja międzynarodowa sprzyjała dezinformacji

Autorzy podsumowania EDMO za styczeń 2026 roku zwrócili uwagę, że wiele zweryfikowanych fałszywych informacji dotyczyło wydarzeń spoza Europy (s. 4). Jednym z nich było zatrzymanie Nicolasa Madury, przywódcy Wenezueli. Nie tylko Demagog weryfikował obrazy rzekomo przedstawiające pojmanego prezydenta i materiały wideo stworzone przez AI, prezentujące Wenezuelczyków świętujących to wydarzenie.

Również w styczniu z rąk amerykańskiego funkcjonariusza zginął Alex Pretti – jedna z osób protestujących w Minneapolis przeciwko wdrażaniu przepisów antyimigracyjnych. W internecie rozpowszechniano rzekomy kadr z nagrania, na którym widać, że ofiara przed śmiercią rzekomo sięga po pistolet. Promowano też artykuł wygenerowany przez AI, w którym przekonywano, że Pretti został w przeszłości zwolniony z pracy za molestowanie.

Styczeń to także miesiąc, w którym tłumiono antyrządowe protesty w Iranie. Jak czytamy w podsumowaniu EDMO (s. 5), w serwisach społecznościowych można było znaleźć liczne wygenerowane materiały wideo przedstawiające protestujących.

AI wzmacniało wątki propagandy związane z Europą

W zeszłym miesiącu doświadczyliśmy ataku zimy. Jak ustalił Copernicus Climate Change Service, był to najzimniejszy styczeń w Europie od 2010 roku, a jednocześnie jeden z najcieplejszych globalnie. 

Pogoda za oknem dała okazję wielu politykom do podważania tezy o postępującym globalnym ociepleniu. Niejednokrotnie w celu przekonywania, że klimat się nie ociepla, wykorzystywano sztucznie stworzone treści przedstawiające ogromne ilości śniegu w Kamczatce.

W styczniu przedstawiciele Unii Europejskiej podpisali także umowę z Mercosur. Przeciwko dążeniom władz UE protestowała część rolników, lecz niektóre sceny z tych protestów również wygenerowała AI. 

Ogólnie 325 z 1 633 factcheckingowych artykułów opublikowanych przez organizacje zrzeszone EDMO dotyczyło treści wygenerowanych lub przerobionych przez AI. Zachęcamy do zapoznania się z pełnym podsumowaniem.

Kontroluj polityków!

Patrz władzy na ręce i wspieraj niezależność.

Wpłacam